ดอกไม้จันทน์จากหัวใจ … ถวายพ่อ

ร่วมกิจกรรม “โครงการจิตอาสาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์พระราชทาน” เพื่อทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชบรมนาถบพิตร

แก้วกัลยา

เมื่อได้ทราบข่าวการจัดกิจกรรม “โครงการจิตอาสาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์พระราชทาน” ในวันเสาร์ที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ เป็นวันแรก ก็ได้ตั้งใจเดินทางไปร่วมกิจกรรมในช่วงเย็น บริเวณลานพระราชวังดุสิต เพราะทราบข่าวว่าในช่วงเช้าซึ่งจัดที่อาคารรับรองพระราชวังดุสิต อาคาร ๖๐๖ สำนักพระราชวัง สนามเสือป่า มีประชาชนเป็นจำนวนมาก บางคนลงทะเบียนตั้งแต่ ๑๐.๐๐ น. แต่ได้ทำตอน ๑๕.๐๐ น. โดยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ในการทำดอกไม้จันทน์ และพระราชทานเลี้ยงอาหารเย็นสำหรับจิตอาสาที่มาร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ด้วย ซึ่งการทำกิจกรรมครั้งนี้ ได้ระดมเจ้าหน้าที่จากโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (ชาย) เจ้าหน้าที่ฝ่ายพระราชฐานชั้นใน พลอาสาสมัครหญิงทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ฯ ร่วมเรียนรู้และช่วยถ่ายทอดแก่ประชาชนผู้มีจิตอาสาในการประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในช่วงเย็นดอกไม้ที่นำมาสอนจิตอาสามี ๒ ชนิด คือ ดอกดารารัตน์ และดอกลิลลี่

 ก่อนไปลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรม “โครงการจิตอาสาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์พระราชทาน” ได้ไปลงชื่อขอรับพานดอกไม้พระราชทาน ที่จุดรับเครื่องสักการะพระราชทาน ที่เต็นท์ฝั่งประตูสวนอัมพรซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กับเต็นท์ประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์ เพื่อนำไปสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ ๕ ซึ่งมีผู้ให้ความสนใจเข้ามาลงชื่อขอรับพานดอกไม้พระราชทานเป็นจำนวนมาก

 

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเครื่องถวายสักการะจำนวน ๕๐๐ ชุดต่อวัน ให้แก่พสกนิกรที่มาถวายสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ ๕ ภายในพานดอกไม้ประกอบไปด้วยดอกกุหลาบ พวงมาลัย หมากพลู และยาฉุน

                                       พานสักการะพระราชทาน

ในวันนี้สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้วงดุริยางค์กองทัพเรือ มาบรรเลงเพลงพระราชนิพนธ์ และเพลงเฉลิมพระเกียรติ ให้ประชาชนและจิตอาสาที่มาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์ได้รับฟังกัน โดยวันนี้เป็นการแสดงของวงดุริยางค์กองทัพเรือ ร.ต.สันติ ลุนเผ่ มาขับร้องเพลงพระราชนิพนธ์ด้วย

สำหรับขั้นตอนในการมาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์ ณ ลานพระราชวังดุสิตนั้น   เจ้าหน้าที่ได้จัดโต๊ะลงทะเบียนไว้ข้าง ๆ เต็นท์  เมื่อลงทะเบียนเสร็จแล้ว ให้ไปนั่งรอที่เต็นท์ตามแบบของดอกไม้ที่ต้องการทำ รอให้เจ้าหน้าที่เรียกตามคิวเข้าไปทำดอกไม้จันทน์ตามโต๊ะที่ว่าง เพื่อให้ทุกคนที่มาได้มีโอกาสทำดอกไม้จันทน์กันครบทุกคน ระหว่างรอมีอาหารว่าง และน้ำดื่มสมุนไพรพระราชทาน ดอกไม้จันทน์ที่จิตอาสาร่วมกันประดิษฐ์ขึ้นมานั้น จะนำไปเก็บไว้ที่สำนักพระราชวัง เพื่อไว้ใช้ในวันพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

                                                                          นั่งรอคิวตามแบบของดอกไม้ที่จะทำ

เจ้าหน้าที่แต่ละท่านจะค่อย ๆ สอนทีละขั้นตอน ด้วยความเป็นกันเอง เพื่อให้ผู้ที่มาเรียนได้เข้าใจได้ง่าย แม้จะไม่มีความรู้ทางด้านนี้เลยก็สามารถทำได้ ยิ่งบอกว่าจะขอนำเอาความรู้นี้ไปสอนต่อที่ทำงาน เจ้าหน้าที่ยิ่งสอนให้อย่างละเอียดช้า ๆ ทุกขั้นตอน และยังได้กรุณาให้แบบกลีบดอกดารารัตน์กลับมาไว้สำหรับประดิษฐ์ด้วย                                                  เจ้าหน้าทีคอยสอน และดูแลการสอนอย่างใกล้ชิด

แบบกลีบที่ขอเจ้าหน้าที่กลับมาด้วย

ผลงานที่ประดิษฐ์ในวันนั้น ได้ทำดอกดารารัตน์เสร็จแล้วไปเข้าคิวทำดอกลิลลี่ต่อเลย โชคดีมาก คนน้อยไม่ต้องรอนาน

            

ดอกดารารัตน์

                        

ดอกลิลลี่

หน้าที่รับผิดชอบในงานของเจ้าหน้าที่ และทหารบริเวณนั้น นอกจากจะต้องปฏิบัติหน้าที่แล้ว ยังต้องคอยบริการถ่ายรูปให้ประชาชนทั่วไปที่มาร่วมกิจกรรม ไม่ว่าจะมาคนเดียว มาเป็นกลุ่มด้วย ต้องขอขอบคุณมากเลยค่ะ

 

 ไปคนเดียว เจ้าหน้าที่กรุณาถ่ายรูปให้

 บรรยากาศสวย ๆ ยามค่ำคืน

 

ทำไมถึงทำดอกดารารัตน์

ความหมายดอกดารารัตน์

ดอกดารารัตน์ หรือดอก Daffodil เป็นดอกไม้ทรงโปรดของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และพระราชทานให้กับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถอยู่เสมอ เมื่อครั้งยังทรงศึกษาและประทับอยู่ที่ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ ดอกดารารัตน์นิยมใช้มอบให้แก่บุคคลอันเป็นที่รัก เพื่อบอกว่าไม่เคยหวังสิ่งใดตอบแทน และยังหมายถึง เกียรติยศ ความกล้าหาญ สัญลักษณ์ของความหวัง ชื่อดอกดารารัตน์ยังมีความหมายที่ลึกซึ้ง โดยคำว่า ดารา หมายถึง ดวงดาว คือสิ่งที่อยู่สูงสุด คำว่า รัตน์ หมายถึง แก้ว คือ สิ่งที่มีค่า

ด้วยคณะกรรมการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล จัดให้มีโครงการ “ดอกไม้จันทน์จากหัวใจ…ถวายพ่อ” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บุคลากร นักศึกษา และผู้ใช้บริการหอสมุดฯ ได้มีโอกาสประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์เพื่อใช้ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามมินทราธิราช บรมนาถบพิตร ด้วยตนเอง อันเป็นการแสดงออกถึงความจงรักภักดีเป็นครั้งสุดท้าย ซึ่งจะจัดให้มีการสาธิตประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์ในวันพฤหัสบดีที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ เวลา ๐๙.๐๐-๑๖.๐๐ น. ณ บริเวณโถงกลาง ชั้น ๓ ปีกซ้ายอาคารหอสมุดและคลังความรู้ฯ เป้าหมายจัดทำดอกไม้จันทน์จำนวน ๙๘๙ ดอก และได้รับมอบหมายให้เป็นผู้สาธิตการทำดอกไม้จันทน์ในครั้งนี้ จึงได้นำขั้นตอน วิธีการประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์แบบดอกดารารัตน์ที่ได้ไปเข้าร่วมกิจกรรม“โครงการจิตอาสาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์พระราชทาน” ณ ลานพระราชวังดุสิต มาแบ่งปันสำหรับผู้สนใจ โดยพยายามเขียนให้เข้าใจในขั้นตอนวิธีทำได้ง่ายและละเอียดที่สุด และได้เพิ่มดอกไม้จันทน์แบบดอกแก้ว มาประดิษฐ์อีกแบบด้วย

วิธีการประดิษฐ์นี้ใช้วัสดุที่หาได้นะคะ ซึ่งในช่วงนี้ราคาสูงมาก ขนาดวัสดุต่าง ๆ อาจจะต้องมีการเปลี่ยนแปลงขนาดไม่เหมือนกับที่ไปร่วมกิจกรรมมา และพยายามเสริมเทคนิคต่าง ๆ ให้สำหรับมือใหม่ด้วยค่ะ

มาประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์กันค่ะ

ดอกไม้จันทน์แบบดอกดารารัตน์

 วัสดุ/อุปกรณ์

๑. กระดาษอัดลาย

๒. หนวดจันทน์

๓. ฟลอร่าเทปสีขาว/สีดำ

  

 ๔. แบบกลีบ

๕. ด้าย

๖. ลวดหรือไม้เสียบอาหารขนาดเล็ก

๗. ธูป / เทียน

๘. กรรไกร

เตรียมอุปกรณ์

๑. เตรียมเกสร

– ตัดลวดยาวประมาณ ๕ นิ้ว ดัดปลายประมาณครึ่งนิ้วให้งอลงมาบีบให้เล็ก

– หนวดจันทน์มีความยาวประมาณ ๑๒ นิ้ว แบ่งครึ่งหนวดจันทน์ และตัด แบ่งเป็น ๓ ส่วน (๑ เส้นจะได้ความยาวประมาณ ๒ นิ้ว)

๒. เตรียมกลีบดอก

– ตัดครึ่งกระดาษอัดลาย จำนวน ๓ แผ่น

  

   – วางแบบกลีบแล้วตัดจะได้ ๖ กลีบ ถ้าอยากได้กลีบพอง ๆ ให้เพิ่มช่วงกลางกลีบ (ช่วงที่กว้างที่สุด) ให้ใหญ่ขึ้น

 – จับกระพุ้งขยุ้มโคนกลีบดอกทั้ง ๖ กลีบ

 

๓. เตรียมกลีบหุ้มเกสร

– กระดาษอัดลายจำนวน ๒ กลีบ ใช้กรรไกร ตัดเป็นฟันปลา หรือซอยเล็ก ๆ ปลายกลีบ

. เตรียมธูปเทียน และหนวดจันทน์

– ใช้ฟลอร่าเทปพันธูปเทียนคู่กัน พันต่ำกว่ากึ่งกลาง

– แบ่งเส้นหนวดจันทร์ เป็น ๓ ส่วนเท่าๆ กัน จากเส้นหนวดจันทน์ขนาดปกติ หรือถ้าต้องการมีก้านดอกยาว ให้แบ่งครึ่งเป็น ๒ ส่วนค่ะ จะใช้ ๒ เส้น หรือ ๓ เส้นก็ได้ พันรวบด้วยด้ายให้แน่น ให้ปลายเสมอกัน

  

๕. เตรียมโบว์

ประกอบดอก

๑. เกสร

นำลวดที่งอเตรียมไว้พันด้ายตรงบริเวณทีลวดบรรจบกัน หรือถ้าใช้ไม้เสืยบอาหารขนาดเล็ก ให้พันด้ายแล้วล็อกบริเวณต่ำลงมาจากปลายไม้ประมาณครึ่งนิ้ว

 

นำเส้นหนวดจันทน์ที่เตรียมไว้สำหรับทำเกสร จำนวน ๓ เส้น พันรวมกันกับลวดหรือไม้ให้แน่น

 

๒. หุ้มเกสร

นำเกสรวางลงบนกลีบหุ้มเกสรที่เตรียมไว้ กลีบแรกให้วางปลายกลีบปลายงอเข้าใน วางเกสรให้สูงจากรอยตัดซอยไว้เล็กน้อย พับม้วนริมกลีบหุ้มเกสรให้ล้อมเกสร แล้วรวบขยุ้มเป็นกระเปาะ ใช้ด้ายพัน ให้ต่ำลงมาจากปลายกลีบด้านบนประมาณ ๑ นิ้วครึ่ง พันให้แน่นแล้วล็อกด้าย นำกลีบหุ้มเกสรกลีบที่ ๒ มาวางทับชั้นแรก ให้ปลายกลีบงอออกด้านนอก และสูงกว่าชั้นแรกเล็กน้อย ขยุ้มโคนกลีบ พันด้ายบริเวณเดียวกันกับกลีบชั้นแรกแล้วล็อค ใช้ปลายไม้ค่อย ๆ คลี่กดตรงบริเวณโคนกระเปาะ ที่พันด้ายไว้ด้านใน กดให้พองเป็นกระเปาะเบาๆ จัดแต่งตามต้องการ

๓. การเข้ากลีบดอกชั้นที่ ๑

นำกลีบดอกวางทาบให้ปลายกลีบดอกเท่าปลายกลีบหุ้มเกสร พันด้วยเชือกให้บริเวณที่พันให้ตรงกับรอยพันเกสร พันกลีบดอกอีก ๒ กลีบวางต่อจากกลีบดอกแรกไม่ต้องซ้อนกลีบ ให้อยู่แนวเดียวกัน วางต่อกันให้ได้รอบพอดีทั้ง ๓ กลีบ

๔. การเข้ากลีบดอกชั้นที่ ๒

นำกลีบดอกอีก ๓ กลีบมาวางให้สับหว่างระหว่างกลีบดอกชั้นแรก วางแล้วมัดทีละกลีบ ทั้ง ๓ กลีบ ไม่ควรวางแล้วมัดทั้ง ๓ กลีบจะทำให้หลุดง่าย จัดแต่งตามต้องการ

๕. เส้นหนวดจันทร์

นำเส้นหนวดจันทน์ที่แบ่ง ๓ ส่วน มาวางมัดติดกับดอกวางแทรกระหว่างกลีบดอก ให้สูงกว่าปลายกลีบดอกประมาณ ๑ นิ้ว พันให้แน่นแล้วล็อกด้าย ด้ายที่เหลือพันวนลงมาที่ก้านดอกแล้วล็อกด้าย พันฟลอร่าเทปลงมาจากโคนดอกประมาณ ๑ นิ้ว แล้ววางธูปเทียน

๖. ธูปเทียน

นำมาวางคู่กันกับหนวดจันทน์ ๓ เส้น พันด้วยด้ายให้แน่น แล้วพันด้วยฟลอร่าเทปทับ จัดดูให้สวยงาม อย่าให้บิดเบี้ยว พันฟลอร่าเทปลงมาจนสุดพอประมาณ ถ้าก้านยาวเกินให้ใช้คีมตัดลวดตัดออก

๗. ติดโบว์

นำโบว์สีขาว หรือดำมาติด โดยดันให้ติดกับโคนดอกแล้วผูกให้แน่น

 จัดแต่งให้สวยงาม ตรวจสอบความแข็งแรง

  

———————————–

ดอกดารารัตน์หุ้มเกสรแบบกระเปาะใหญ่

ขั้นตอนเหมือนเดิมเปลี่ยนวิธีทำตรงกลีบหุ้มเกสร โดยใช้กรรไกรซิกแซกตัดกระดาษอัดลายที่ปลายกลีบ ให้โค้งเล็กน้อย จำนวน 2 แผ่น

ทากาวแล้วต่อกันเป็นวงกลม

นำเกสรมาสอดเข้าไปตรงกลางให้ต่ำกว่าปลายลงมาประมาณ 1 เซนติเมตร จับขยุ้มโคนกลีบ พันด้ายบริเวณเดียวกันกับเกสร ใช้ปลายไม้ค่อย ๆ คลี่กดตรงบริเวณโคนกระเปาะ ที่พันด้ายไว้ด้านใน กดให้พองเป็นกระเปาะเบาๆ จัดแต่งตามต้องการ

   

การเข้ากลีบดอกชั้นที่ ๑

นำกลีบดอกวางทาบกับกระเปาะกลีบหุ้มเกสร ตามที่ขยุ้มไว้ พันด้วยเชือกให้บริเวณที่พันให้ตรงกับรอยพันเกสร พันกลีบดอกอีก ๒ กลีบวางต่อจากกลีบดอกแรกไม่ต้องซ้อนกลีบ ให้อยู่แนวเดียวกัน วางต่อกันให้ได้รอบพอดีทั้ง ๓ กลีบ

การเข้ากลีบดอกชั้นที่ ๒

นำกลีบดอกอีก ๓ กลีบมาวางให้สับหว่างระหว่างกลีบดอกชั้นแรก วางแล้วมัดทีละกลีบ ทั้ง ๓ กลีบ ไม่ควรวางแล้วมัดทั้ง ๓ กลีบจะทำให้หลุดง่าย จัดแต่งตามต้องการ

  

นำเส้นหนวดจันทน์ที่แบ่ง ๓ ส่วน มาวางมัดติดกับดอกวางแทรกระหว่างกลีบดอก ให้สูงกว่าปลายกลีบดอกประมาณ ๑ นิ้ว พันให้แน่นแล้วล็อกด้าย ด้ายที่เหลือพันวนลงมาที่ก้านดอกแล้วล็อกด้าย พันฟลอร่าเทปลงมาจากโคนดอกประมาณ ๑ นิ้ว แล้ววางธูปเทียน โดยวางคู่กันกับหนวดจันทน์ ๓ เส้น พันด้วยด้ายให้แน่น แล้วพันด้วย  ฟลอร่าเทปทับ  อย่าให้บิดเบี้ยว พันฟลอร่าเทปลงมาจนสุดพอประมาณ ถ้าก้านยาวเกินให้ใช้คีมตัดลวดตัดออก

 

 นอกจากจะใช้กระดาษอัดลายแล้ว อาจใช้เปลือกข้าวโพดมาประดิษฐ์ก็ได้

 หรือทำดอกตูม ดอกแย้มเพิ่ม ประดิษฐ์เป็นช่อดอกดารารัตน์


ดอกไม้จันทน์แบบดอกแก้ว 

 

วัสดุ/อุปกรณ์

๑. กระดาษอัดลาย
๒. หนวดจันทน์
๓. ฟลอร่าเทป
๔. แบบกลีบ
๕. ด้าย
๖. ลวด
๗. ธูป / เทียน
๘. กรรไกร                                                                                                                                                                       ๙. ตะเกียบไม้

วิธีทำ

 เกสร ตัดแบ่งครึ่งกระดาษอัดลาย ใช้กรรไกรซอยปลายกลีบประมาณ ๑ ซม.

   

ม้วนริมกลีบเข้ามาให้เล็กที่สุด จนแข็ง  ใช้กาวทาบริเวณริมกลีบให้ติดกันเป็นแท่ง

  

           นำลวดที่งอปลายแล้ว ชุบกาวสอดเข้าไปถึงช่วงต่ำกว่าปลายเกสรประมาณครึ่งนิ้ว พันด้ายแล้วล็อก  เกลี่ยปลายเกสรให้กระจายออกจากกัน ทำ ๓ ดอก ถ้าใส่ลวดไม่ได้ ให้คลายออกแล้ววางลวดก่อนค่อยม้วนให้แน่นจนแข็ง

     

กลีบดอก นำแบบกลีบมาวางบนกระดาษอัดลายแล้วตัดตามแบบ ตัดจำนวน ๓ กลีบต่อ ๑ ช่อ

 

  

หรือตัดแบ่งตามแบบ แล้วพับเป็นรูปพัด ค่อยตัดปลายกลีบให้มน

   

  

ทากาวในช่วงก่อนโคนกลีบดอก จับม้วนล้อมเป็นวงกลม ประกบกัน ระวังอย่าให้โคนกลีบเกยกัน

 

 

  

 การประกอบดอก นำเกสรใส่ลงกลางกลีบดอก ให้ปลายเกสรอยู่ในช่วงโคนกลีบดอก  จับขยุ้มให้เป็นกระเปาะให้ต่ำลงมาจากโคนกลีบประมาณ ๑ นิ้ว พันด้ายบริเวณโคนกระเปาะให้แน่นแล้วล็อคด้าย ทำทั้งหมด ๓ ดอก


ใช้ตะเกียบไม้วางบริเวณปลายกลีบ ม้วนไปหาโคนกลีบ หมุนคลึงเบา ๆ  แล้วปล่อย

   

กลีบที่ได้จะงอนเป็นธรรมชาติ ไม่เละ

 

ใช้ฟลอราเทปพันก้านดอกตั้งแต่โคนดอกลงมา ๒ ดอก

ดอกที่ ๓  ใช้ฟลอราเทปพันก้านดอกตั้งแต่โคนดอกลงมาประมาณ ๑ นิ้ว นำเส้นหนวดจันทน์ แบ่ง ๓ ส่วน พันด้ายให้ติดกัน มาวางติดกับก้านดอกพันด้วยด้ายให้แน่นอย่าให้เลื่อนหลุด  พันฟลอร่าเทปที่พักไว้วนต่อลงมาให้หนวดจันทน์ติดกับก้านดอกให้แน่น ประมาณ ๒ รอบ

  

 นำดอกแก้วดอกที่ ๒ มาวาง ให้ปลายดอกอยู่บริเวณกลางดอกของดอกแรก

ให้พันฟลอร่าเทปต่อลงมาประมาณ ๒ รอบ วางดอกแก้วดอกที่ ๓ ให้เยื้องกับดอกที่ ๒ ต่ำลงมาเล็กน้อย พัน      ฟลอร่าเทปวนตรงตำแหน่งนี้ให้แน่น

 นำธูปเทียนมาวางด้านหลัง พันให้แน่น แล้วพันฟลอร่าเทปลงมาจนหมดก้านดอก

ใช้ปลายไม้ค่อย ๆ คลี่ กดตรงบริเวณโคนกระเปาะ ที่พันด้ายไว้ด้านใน กดให้พองเบาๆ  ดัดกลีบ จัดแต่งให้สวยงาม ทั้ง ๓ ดอก

 นำโบว์สีขาว หรือดำมาติด โดยดันให้ติดกับโคนช่อดอก แล้วผูกให้แน่น

  

ดอกแก้วเสร็จแล้วค่ะ


ดอกไม้จันทน์แบบดอกกุหลาบ

วัสดุ/อุปกรณ์

๑. กระดาษอัดลาย
๒. หนวดจันทน์
๓. ฟลอร่าเทป
๔. ด้าย
๕. ไม้เสียบลูกชิ้นขนาดเล็ก
๖. ธูป/เทียน
๗. กรรไกร

วิธีทำ

นำกระดาษอัดลายมาทำเป็นรูปกรวยโดยใช้ส่วนล่างของกระดาษอัดลาย (ไม่มีลาย)

  

ทากาวส่วนที่ประกบกัน

 จะได้ดังรูป

 

นำกระดาษอัดลายมาดัดปลายกลีบโดยทำมุม ๔๕ องศา ดัดม้วนลงมาแล้วคลึง กลีบที่ดัดเข้า และ ออก จำนวน ๒ กลีบ และดัดออกด้านเดียวกัน จำนวนแล้วแต่ว่าจะทำดอกแย้ม หรือดอกบาน ถ้าดอกแย้มดัดประมาณ ๓ กลีบ ถ้าดอกบานดัดประมาณ ๖ กลีบ

 เตรียมกลีบ โดยจับกระพุ้งไว้ทั้งหมด

 ประกอบดอกกัน

ใช้ไม้เสียบลูกชิ้น (ส่วนญาใช้ทางมะพร้าวมาเหลาเพื่อความประหยัด) มาจุ่มกาวประมาณ ๑ นิ้ว แล้วสอดเข้าไปในกลีบรูปกรวยจนสุด จับแล้วรวบขยุ้มเป็นกระเปาะ ใช้ด้ายพัน ให้ต่ำลงมาจากปลายกลีบด้านบนประมาณ ๑ นิ้วครึ่ง พันให้แน่นแล้วล็อกด้าย

  

เสร็จแล้ว นำกลีบที่ดัดเข้า และ ออก จำนวน ๑ กลีบ มาแล้วสอดเข้าไปในปลายกลีบที่ม้วนไว้ด้านในให้ปลายเสมอกัน ม้วนเข้าหากลางกลีบ พันด้ายแล้วล็อก

  

นำกลีบที่ดัดเข้า และ ออก อีก ๑ กลีบ มาหุ้มทับกลีบที่ ๒ โดยให้บริเวณที่ม้วนออกของกลีบที่ ๒ วางอยู่ตรงกลางของกลีบที่ ๓ พันด้ายแล้วล็อก

 

นำกลีบที่ดัดออกทั้ง ๒ ด้าน กลีบที่ ๑ มาวางโดยให้กลีบที่ม้วนของกลีบที่วางก่อน อยู่กลางกลีบของกลีบที่นำมาประกอบ พันด้ายแล้วล็อก

 

นำกลีบที่ดัดออกทั้ง ๒ ด้าน กลีบที่ ๒

นำกลีบที่ดัดออกทั้ง ๒ ด้าน กลีบที่ ๓

นำกลีบที่ดัดออกทั้ง ๒ ด้าน กลีบที่ ๔

 

นำกลีบที่ดัดออกทั้ง ๒ ด้าน กลีบที่ ๕ หรือ ๗ หรือมากกว่าตามต้องการ

 

ปริมาณของกลีบทำตามต้องการจะประดิษฐ์เป็นดอกแย้ม หรือดอกบาน ใช้กลีบที่ ๕, ๗ กลีบ  โดยให้กลีบที่ม้วนของกลีบที่วางก่อน อยู่กลางกลีบของกลีบที่นำมาประกอบ พันด้ายที่เดิมทุกครั้งนะคะ เดี๋ยวดอกจะโรยค่ะ

กุหลาบจะดูดีหรือไม่ อยู่ที่การวางกลีบ และพันด้ายในบริเวณเดิมของชั้นก่อนหน้านะคะ

 เสร็จแล้ววางหนวดจันทน์ และธูปเทียน ตกแต่งให้เรียบร้อย

 

 

ดอกไม้จันทน์แบบช่อดอกแก้วนพรัตน์ 

เป็นการประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์ด้วยไม้จันทน์แท้ ซึ่งเป็นความรู้ที่คุณอุ่นเรือน วิมลเศรษฐ ได้เรียนจากอาจารย์ตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. ๒๕๐๕ และได้ประกอบเป็นอาชีพเสริม เพิ่มรายได้แก่ครอบครัว โดยรับประดิษฐ์เฉพาะคนรู้จัก และสนิทกันเท่านั้น เพราะเป็นงานประดิษฐ์ที่ละเอียด และทำคนเดียว และเนื่องจากในช่วงที่ไม้จันทน์ราคาค่อนข้างสูง จึงได้สั่งซื้อเก็บไว้ พอเลิกทำอาชีพนี้จึงมีไม้จันทน์ที่ซื้อไว้ เก็บมานานกว่า ๒๐ ปี จนไม้ค่อนข้างกรอบและไม่มีกลิ่นแล้ว และได้นำความรู้ และอุปกรณ์ที่เก็บไว้นี้มาสาธิตในโครงการ “ร่วมใจประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์” ซึ่งจัดขึ้นในวันพุธที่ ๒๑ มิถุนายน ๒๕๖๐ ณ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

ขอขอบพระคุณ คุณอุ่นเรือน วิมลเศรษฐ ได้อนุเคราะห์ความรู้ในสมัย พ.ศ. ๒๕๐๕ พร้อมไม้จันทน์ที่เก็บมานานกว่า ๒๐ ปี ให้มาถ่ายทอดแก่คนรุ่นหลังที่สนใจงานประดิษฐ์ต่อไป  เรามาเรียนรู้ด้วยกันนะคะ

ประดิษฐดอกไม้จันทน์แบบช่อดอกแก้วนพรัตน์ด้วยไม้จันทน์

วัสดุ/อุปกรณ์

๑. ไม้จันทน์ (ตัดตามแบบ ๓ ขนาด)
๒. ฟลอร่าเทป (สมัยนั้นใช้กระดาษย่นสีดำ)
๓. ลวดเส้นเล็ก (ลวดดอกไม้ไหว)
๔. ด้าย
๕. น้ำเปล่า
๖. ธูป/เทียน
๗. กรรไกรซิกแซ็ก/กรรไกรธรรมดา
 

วิธีประดิษฐ์

๑. ดอกตูม ทำ ๓ ดอก ใช้แบบไม้จันทน์ที่ตัดเป็นเส้น ขนาด ๑x๕ เซนติเมตร จำนวน ๖ เส้น  (ดอกละ ๒ เส้น)

งอปลายลวด พันด้ายแล้วล็อก นำแบบไม้จันทน์ที่ตัดเป็นเส้น มาจุ่มน้ำเพื่อให้นุ่มขึ้น มาวาง ประดิษฐ์ตามรูปค่ะ

 

นำแบบไม้จันทน์ที่ตัดเป็นเส้น อีก ๑ เส้น มาจุ่มน้ำ วางขวางจากเส้นแรก พันด้ายแล้วล็อก

ทำจำนวน ๓ ดอก เสร็จแล้วพันด้วยฟลอร่าเทปจากโคนดอกลงมาประมาณ ๑ นิ้วครึ่ง

 

๒. ดอกบาน ทำ ๖ ดอก ตัดไม้จันทน์ ๒ แบบ

     แบบที่ ๑ ตัดไม้จันทน์เป็นแผ่น ยาว ๔ เซนติเมตร พับครึ่ง ซอยด้วยกรรไกร จำนวน ๖ แผ่น (ดอกละ ๑ แผ่น)

     แบบที่ ๒ ตัดไม้จันทน์เป็นแผ่น ยาว ๔ เซนติเมตร ตัดด้วยกรรไกรซิกแซ็ก จำนวน ๖ แผ่น (ดอกละ ๑ แผ่น)

เกสรดอกบาน

งอปลายลวด พันด้ายแล้วล็อก นำแบบไม้จันทน์แบบที่ ๑ มาจุ่มน้ำเพื่อให้นุ่มขึ้น พับกลับด้าน นำลวดวางสอด แล้วค่อย ๆ หมุนไล่ระดับลงมา ประดิษฐ์ตามรูปค่ะ

 

 

กลีบหุ้มเกสรดอกบาน

นำแบบไม้จันทน์แบบที่ ๒ มาจุ่มน้ำเพื่อให้นุ่มขึ้น นำเกสรมาวางสอดตรงกลางระหว่างรอยพับ โดยให้ปลายกลีบแบบที่ ๒ งอออก หุ้มเกสรเกยกัน โดยให้ลายของกลีบที่ตัดด้วยกรรไกรซิกแซ็กตรงกัน  จับขยุ้มโคนดอก พันด้ายแล้วล็อกบริเวณเดียวกับชั้นแรก ประดิษฐ์ตามรูปค่ะ

   

ค่อย ๆ ฉีกตรงรอยของกรรไกรซิกแซ็ก ลงมาเล็กน้อย

 

ทำจนครบรอบ

ใช้นิ้วโป้งค่อย ๆ คลึงกลีบออก โดยรอบ

  

ทำจำนวน ๖ ดอก เสร็จแล้วพันด้วยฟลอร่าเทปจากโคนดอกลงมาประมาณ ๑ นิ้วครึ่ง

 

ประกอบช่อ

นำดอกตูม ๓ ดอก และดอกบาน ๖ ดอก มาประกอบช่อ ตามต้องการ พันด้วยฟลอร่าเทป

เสร็จแล้ววางธูปให้ปลายธูปเสมอกับดอกตูมดอกแรก พันฟลอร่าเทปลงมา ใช้เทียนวัดระดับให้ปลายเทียนอยู่ตรงบริเวณโคนช่อพอดี พันฟลอร่าเทปเก็บให้เรียบร้อย