ห้องสมุดดิจิทัลกับการก้าวสู่ยุค Thailand 4.0 : ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา

 

ห้องสมุดดิจิทัลกับการก้าวสู่ยุค Thailand 4.0 :  ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา

Digital Library for Thailand 4.0 : Library for Higher Education

ผศ.ดร.สุเทพ  ทองงาม

คณบดีคณะสถิติประยุกต์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

          วิทยากรได้นำเสนอรูปแบบของห้องสมุดดิจิทัลตามประสบการณ์และความคิดเห็น คือ

ห้องสมุดดิจิทัลเต็มรูปแบบ (Fully Digital)

ห้องสมุดประเภทนี้จะมีเนื้อหาสาระที่เคยเป็นรูปเล่มจะเปลี่ยนไปสู่รูปแบบดิจิทัลอย่างเต็มที่และสืบค้นได้จะมีการใช้ cloud computing and storage รวมถึง Software as a Service มากขึ้น  single search engine จะเป็นเครื่องมือสำคัญ ระบบห้องสมุดอัตโนมัติจะลดความสำคัญลง mobile application ที่ใช้กับห้องสมุด จะมีบทบาททดแทน รวมถึงเครื่องช่วยวิจัย การให้บริการจะไร้ขีดจำกัด

ความเป็นอัตโนมัติสูง (More Automated)

เป็นการนำระบบอำนวยความสะดวกด้วยระบบอัตโนมัติ เช่นบริการและจัดเก็บแบบอัตโนมัติ การพัฒนา mobile application การยืมด้วยตนเอง การค้นหาตำแหน่งหนังสือในห้องสมุด การใช้หุ่นยนต์สำหรับการอ่านชั้น

ห้องสมุดเพื่อนวัตกรรม (Library for Innovation)

ห้องสมุดประเภทนี้เป็น co-working space และเปิดสู่สาธารณชนมากขึ้น ซึ่งจะก่อให้เกิดความร่วมมือกันอย่างหลากหลายและนำไปสู่นวัตกรรม รวมทั้งใช้พื้นที่เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต

ผลกระทบ

– บุคลากรในการปฏิบัติการและบริการลดลง แต่จะปรับเปลี่ยนไปเป็นทางด้าน subject speciallists, content, etc.

– ลักษณะการทำงาน จะไม่จำกัดเวลาและสถานที่ การบริการแบบ on-demand หรือ outsource หรือ work at home

– พื้นที่ให้บริการเพิ่มขึ้น สอดรับกับความต้องการที่มีมากขึ้น

– งบประมาณ ค่าใช้จ่ายจะได้จากการบริการ content และบริการการใช้ระบบเครือข่าย และค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรและการบำรุงรักษาระบบจะลดลง

 

ห้องสมุดดิจิทัลกับการก้าวสู่ยุค Thailand 4.0

นายอภิสิทธิ์  ไล่ศัตรูไกล

ผู้อำนวยการศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ

(Thailand Creative & Design Center: TCDC)

Value ของห้องสมุดคืออะไร

คุณค่า หมายถึง ประโยชน์ที่ลูกค้าได้รับจากสินค้าและบริการ ซึ่งสร้างความพึงพอใจและความประทับใจ ในการสร้างคุณค่าของห้องสมุดยุค Thailand 4.0 คือ

– การสร้างเนื้อหา

– การเชื่อมโยงความรู้

– การแบ่งปันความรู้

– การใช้พื้นที่ร่วมกัน

– การสนับสนุนชุมชน Community ที่เกี่ยวข้อง

กระบวนการสร้างคุณค่าเริ่มจาก..ความเข้าอกเข้าใจ (Empathy)

กระบวนการในการทำความเข้าใจผู้ใช้แล้วพัฒนาออกมาเป็นผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ๆ

ผู้บรรยายพูดถึงว่าทำไมคนจึงมาใช้ห้องสมุดที่ TCDC? คำตอบคือ…

มีข้อมูล –  เนื้อหาความรู้ด้านการออกแบบและความคิดสร้างสรรค์ มีแรงบรรดาลใจ

พื้นที่    –  เอื้อต่อการทำงาน ไม่ว่าจะงานเดี่ยว งานกลุ่ม การระดมความคิดหรือการนำเสนองานกับลูกค้า

สังคม   – ชุมชนเครือข่ายของคนที่สนใจเรื่องเดียวกัน เพื่อการแลกเปลี่ยนความรู้ พลังความคิดสร้างสรรค์

ให้แก่กัน

Digital  vs  Physical

Digital – ขยายขอบเขตการบริการและกลุ่มเป้าหมายให้ไกลกว่าเดิม

Physical – อำนวยความสะดวก สร้างประสบการณ์ใหม่

Digital TCDC

– Digital Content

ผลิต -> จัดเก็บ -> เผยแพร่  “เปลี่ยนจาก Keeper เป็น Content Provider”

– Digital Services

อำนวยความสะดวกในการใช้บริการ

MY TCDC (http://my.tcdc.or.th)

การให้บริการในลักษณะ web และ application  แทนบัตรสมาชิก จองเพื่อใช้บริการ  ร่วมกิจกรรม พื้นที่ หนังสือ ใช้เป็นแผนผัง และ audio guide และใช้ค้นหาข้อมูล

NEW TCDC  (Open in May 2017)

          TCDC จะย้ายที่ทำการใหม่ ไปอยู่ ณ อาคารไปรษณีย์กลาง แหล่งรวมความคิดสร้างสรรค์ เพื่อรองรับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ในอนาคต พื้นที่ใช้สอย 8,700 ตารางเมตร ประกอบด้วย

– Co-working Space

– Business Service

– Resource Center

– Maker Space

– Material Center

– Gallery / Exhibition / Function room

                                                         TCDC Bangkok

(Grand Postal Building)

                                                                         Arrival Hall                                                        Rooftop Garden

 

 

 

Business Center                                             Magazinne Corner           

                           Maker Space

                Resource Center

ห้องสมุดดิจิทัลกับการก้าวสู่ยุค Thailand 4.0 : ห้องสมุดโรงเรียน

นายสมใจ  วิเศษทักษิณ

                                                                    ผู้อำนวยการเชี่ยวชาญ โรงเรียนหนองเรือวิทยา

          ความเชื่อ  การเสริมสร้างบรรยากาศที่ดีในโรงเรียนส่งผลต่อพฤติกรรม ความสุข และการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ

          ความศรัทธา  การพัฒนาห้องสมุแนวใหม่ในโรงเรียน โดยการสร้างความตระหนักรับรู้ เจตคติที่ดี พัฒนาคน ให้งาน ให้เงิน ให้อำนาจ สร้างเครือข่ายภายในภายนอก สร้างขวัญ กำลังใจด้วยการให้ความสำคัญกับคนทั้งระบบ และประเมิน กำกับ ติดตาม นิเทศงานอย่างกัลยาณมิตร

          หลักคิด “ห้องสมุด”  เป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ เพื่อการศึกษาค้นคว้า เพื่อบริการวิชาการ เพื่อส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน และเพื่อข่าวสารข้อมูล

            การใช้เทคโนโลยีกับห้องสมุด  ใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ  เครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อการสืบค้น ผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ท และมีเว็บไซต์ห้องสมุดเพื่อให้บริการสื่อสารนิเทศผ่านระบบเครือข่าย

            การจัดระบบหนังสือและสารนิเทศ ใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ สพฐ. ที่ประกอบไปด้วย module ต่างๆ ได้แก่ งานจัดการและบริการระบบ งานวิเคราะห์ทรัพยากรห้องสมุด งานบริการยืม-คืน  งานสถิติและรายงาน  งานสนับสนุน  การสืบค้นทรัพยากรห้องสมุด                        การใช้เทคโนโลยีกับงานห้องสมุด ใช้กับระบบห้องสมุดอัตโนมัติในการให้บริการห้องสมุด  ให้บริการเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อการสืบค้นข้อมูลผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต และมีเว็บไซต์ห้องสมุดเพื่อให้บริการ

            Digital Education การศึกษาบนโลกดิจิทัล กับผู้เรียนศตวรรษที่ ๒๑ ผู้เรียน หรือนักเรียน นักศึกษา มีแนวโน้มที่เปลี่ยนไป “การเปลี่ยนแปลงแนวคิดด้านการศึกษาในศตวรรษที่ ๒๑ (Changing Education Paradigms, Ken Robinson, 2006)” โดยมีข้อมูลที่ถูกตกผลึก และพัฒนาออกมาในประเทศไทย โดยท่าน ศ. นพ. วิจารณ์ พานิช (หนังสือวิถีสร้างการเรียนรู้ครูเพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ ๒๑) ในแง่ของแนวคิดที่ว่า สาระวิชาความรู้แม้จะมีความสำคัญ แต่ก็ยังไม่เพียงพอสำหรับการเรียนรู้เพื่อมีชีวิตในโลกยุคศตวรรษที่ ๒๑ เพราะปัจจุบันการเรียนรู้สาระวิชา (Content หรือ Subject Matter) ส่วนมากจะเป็นการเรียนรู้จากผู้เรียน หรือนักศึกษา โดยการค้นคว้าเองผ่านสารสนเทศจำนวนมหาศาลบนโลกอินเทอร์เน็ตที่เป็นสื่อหลักที่แซงหน้า หนังสือ และตำราไปแล้ว

ห้องสมุดประชาชนเทศบาลนครระยอง

  ผอ.ผ่องศรี  ปิยะยาตัง

         ห้องสมุดประชาชนเทศบาลเมืองระยอง เปิดให้บริการมากว่า 40 ปี เมื่อปี 2508 เป็นโรงเรือน(ห้องแถวไม้) และต่อมาได้พัฒนาห้องสมุดและสร้างเป็นอาคารคอนกรีต 2 ห้อง ในบริเวณเดิม พ.ศ. 2530   แต่ด้วยความตั้งใจของผู้บริหารในอดีต (นายกเทศมนตรี นายเฉลา วิริยะพงษ์) ต้องการให้เป็นแห่งเรียนรู้กับประชาชน  แต่ยังขาดบรรณารักษ์วิชาชีพ บริหารจัดการ ดูแล สภาพในขณะนั้นจึงเป็นห้องสมุดประชาชนที่น่าสงสารที่สุดในประเทศไทย

และในปีเดียวกันนั้น เทศบาลเมืองระยองได้เปิดรับบรรณารักษ์เข้ามาทำงาน นางสาวผ่องศรี เนืองจำนงค์ หรือป้าผ่อง ได้เข้ามาเป็นบรรณารักษ์ ระดับ 3 เข้ามา ห้องสมุดจึงเป็นรูปเป็นร่าง และได้พัฒนาห้องสมุดจากห้องแถว 2 ห้องเล็กๆ 25 ที่นั่ง จนเวลาผ่านไป 14 ปี ห้องสมุดมีสภาพสดใน มีชีวิตชีวา สมาชิกมาใช้บริการเป็นจำนวนมาก จึงได้ขยายพื้นที่บริการขึ้นไปที่ชั้น 2 มีสถิติการยืมหนังสือ ไม่ต่ำกว่าเดือนละ 7000 เล่ม ณ ปี 2548

ในปี 2543 คณะผู้บริหารเทศบาลนครระยอง ได้ให้การสนับสนุนกิจการของห้องสมุด เนื่องจากเป็นว่ามีประชาชนสนใจใช้บริการกันเป็นจำนวนมาก สถานที่เดิมก็คับแคบ หนังสือมีจำนวนมากขึ้น ป้าผ่องเองก็มีความตั้งใจอย่างแรงกล้าในการพัฒนาห้องสมุด จึงได้ขอกู้เงินจากกองทุนพัฒนาเมืองในภูมิภาค และงบประมาณที่เทศบาลร่วมสบทบร้อยละ 10 เป็นเงินทั้งสิ้น 18,731,500 บาท ก่อสร้างอาคารห้องสมุดและศูนย์เยาวชนในสวนสุขภบาท ก่อสร้างอาคารห้องสมุดและศูนย์เยาวชนในสวนสุขภาพ “สวนศรีเมือง” เป็นอาคารที่สวย สง่างาม กว้างขวาง มีเนื้องที่ใช้สอยมากกว่า 2,100 ตรม.

           ด้วยความที่ป้าผ่องเป็นนักต่อสู้และนักพัฒนา ได้ดำเนินการจัดกิจกรรมและมุมต่างๆ ของห้องสมุด ไม่ว่าจะเป็นมุม internet ซี่งเป็นที่นิยมของวัยรุ่น มุมเด็ก ซึ่งเหมาะกับเด็กเล็กๆ มีตุ๊กตา มีการตกแต่งด้วยสีสรรค์ที่งดงาม เป็นที่ชื่นชอบของเด็กๆ และส่วนที่เงียบสงบ สำหรับผู้ต้องการอ่านหนังสือแบบเงียบๆ จากการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและการคิดนอกกรอบ ทำให้สามารถดึงดูดผู้ใช้เข้ามาใช้ห้องสมุดอย่างมากมาย ดังดูได้จากรางวัลที่ได้รับ

          11 ปี 18 รางวัลแห่งความสำเร็จ

ผู้เรียบเรียง ทวี  มานะธำรง     การประชุมใหญ่สามัญประจำปี2559 และประชุมวิชาการเรื่อง”ห้องสมุดดิจิทัลกับการก้าวสู่ยุค Thailand 4.0” วันที่ 23 มีนาคม 2560