จินตนาการจากกล่องนม


แก้วกัลยา

 

ยังจำรสชาตินมถุงกันได้มั๊ยคะ ไม่ได้พบเจอกันมานานมาก เพราะหาซื้อยาก มีขายเป็นจุด ๆ ตามตลาดซึ่งใส่ขายอยู่ในถังแช่น้ำแข็ง ถ้าไม่สังเกตก็จะไม่เห็น แต่ตอนนี้สามารถเดินเข้าร้านสะดวกซื้อได้เลย ซื้อทีละแพค 3 ถุง 35 บาท ไม่ทันถึงบ้านก็หมด รสชาติอร่อย เรียกว่า “ลืมอ้วนกันเลยทีเดียว”

ทำไมนมถุงจึงมีรสชาติที่อร่อยกว่านมกล่องมาก ทั้งที่เป็นนมยี่ห้อเดียวกัน? 

นมถุงมีรสชาติที่หอมมันอร่อยกว่านมกล่อง นมถุงเก็บได้ไม่นานอย่างมาก 2-3 วัน และต้องแช่เย็น สาเหตุนี้เองที่ทำให้นมถุงหาซื้อยากตามร้านสะดวกซื้อ หรือซุปเปอร์มาร์เก็ต เป็นเพราะวิธีการเก็บรักษานั่นเอง

นมถุงผลิตแบบพาสเจอร์ไรส์เซชั่น (Pasteurization process) เป็นกรรมวิธีฆ่าเชื้อด้วยความร้อนโดยใช้อุณหภูมิไม่เกิน 100 องศา เซลเซียส เพื่อลดปริมาณจุลินทรีย์ให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัยต่อ ผู้บริโภคและยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ฟอสฟาเทส โดยอุณหภูมิในการฆ่าเชื้อผลิตภัณฑ์อยู่ที่ 85 องศาเซลเซียส เวลา 15 วินาที จากนั้นลดอุณหภูมิให้ต่ำกว่า 5 องศาเซลเซียส

ส่วนนมกล่องผลิตแบบยู.เอช.ที ( Ultra High Temperature: U.H.T. process) เป็นกรรมวิธีฆ่าเชื้อด้วยความร้อนที่อุณหภูมิเกินกว่า 133 องศาเซลเซียส ไม่น้อยกว่า 1 วินาที ซึ่งเป็นอุณหภูมิที่สามารถทำลาย เชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคได้ทั้งหมดรวมทั้งสปอร์ของแบคทีเรียที่ทนความร้อนสูง (Thermophilic bacteria) นอกจากนี้ต้องบรรจุในภาชนะและสภาวะที่ปราศจากเชื้อและต้องผ่านกรรมวิธีทำให้เป็นเนื้อเดียวกัน (Homogenization)

น้ำนม UHT บรรจุในภาชนะและสภาวะที่ปลอดเชื้อ ซึ่งเรียกว่ากล่องนม UHT ทำให้ไม่ต้องเก็บรักษาไว้ในตู้เย็น และสามารถเก็บไว้ที่อุณหภูมิห้องได้นาน 5-6 เดือน แต่ถ้าเปิดกล่องแล้วจะต้องเก็บไว้ในตู้เย็น มิฉะนั้นน้ำนมจะเน่าเสียจากจุลินทรีย์

กล่องนม UHT

สรุปได้ว่า กล่อง UHT เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ใช้ใส่ผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการ UHT

การที่นม UHT หาซื้อได้ง่าย เก็บได้นาน ไม่ต้องแช่เย็น ไม่ใส่วัตถุกันเสีย สะดวกในการพกพาไปสถานที่ต่าง ๆ พ่อแม่ก็สะดวกในการใส่กระเป๋าให้เด็ก ๆ ไปโรงเรียน เพราะเด็ก ๆ ต้องดื่มนมเป็นประจำ ซึ่งเหมาะกับพฤติกรรมของคนส่วนใหญ่ในปัจจุบันมักจะเน้นอาหารที่ทานได้สะดวก รวดเร็ว ตอบรูปแบบการใช้ชีวิตประจำวันของผู้บริโภคได้อย่างดี และปัจจุบันก็มีตู้จำหน่ายนมอัตโนมัติแบบหยอดเหรียญ ติดตั้งตามสถานที่ต่าง ๆ  ทำให้เกิดขยะกล่องนมจำนวนมาก จึงเกิดโครงการต่าง ๆ ในการนำกล่องนมไปรีไซเคิลนั่นเอง

ทำไมจึงมีโครงการต่าง ๆ รับบริจาคกล่องนมที่ทิ้งแล้วไปรีไซเคิล ข้อมูลจากเว็บไซต์ “โครงการกล่องวิเศษ”  ทำให้ทราบว่ากล่องนม UHT มีส่วนประกอบอยู่ทั้งหมด 6 ชั้น มีทั้งชั้น กระดาษ (Paper) อะลูมิเนียม ฟอยล์ (Aluminium Foil) และ พลาสติก (Poly Ethylene) ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่ย่อยสลายได้ยาก และหากทำลายด้วยการนำไปเผาก็จะก่อให้เกิดมลพิษ

การนำกล่องยู เอช ที (UHT) มารีไซเคิล (Recycle) แปรรูปเพื่อใช้ประโยชน์ จึงเป็นวิธีการที่ดีที่สุด ในการลดขยะและลดมลพิษ

โครงสร้างของกล่องนม ประกอบด้วย

โครงสร้างของกล่องนม

 

ชั้นที่ 1 โพลีเอททีลีน        ป้องกันความชื้นจากภายนอก
ชั้นที่ 2 กระดาษ              สร้างความแข็งแรงของกล่อง
ชั้นที่ 3 โพลีเอททีลีน        ช่วยผนึกกล่องให้แน่นสนิท
ชั้นที่ 4 อะลูมิเนียมฟอยล์    ป้องกัน กระทบจากสภาวะภายนอก เช่น 
                                   ออกซิเจน แสงสว่าง และการสูญเสียกลิ่นรส
ชั้นที่ 5 โพลีเอททีลีน        ช่วยผนึกกล่องให้แนบสนิท
ชั้นที่ 6 โพลีเอททีลีน        ช่วยยึดติด และป้องกันการรั่วซึม

จากการสืบค้น Google อีกหลายเว็บไซต์ ทำให้ทราบว่ากระดาษกล่อง UHT ผลิตมาจากเยื่อกระดาษที่มีเยื่อใยยาวและเยื่อกึ่งเคมีที่ไม่เคยใช้งานมาก่อน เยื่อกระดาษจึงมีความแข็งแรงกว่าเยื่อกระดาษจากกล่องกระดาษเก่า ที่ผ่านการรีไซเคิลมาหลายครั้ง

ทดลองนำกล่องนมมาล้างทำความสะอาด ตัดแยกด้วยมือ ในแต่ละชั้นพบว่าส่วนประกอบของกล่องคือ กระดาษ (Paper) อะลูมิเนียม ฟอยล์ (Aluminium Foil) และ พลาสติก (Poly Ethylene)

จากการได้สัมผัสส่วนประกอบแต่ละชั้น ทำให้เกิดความคิดที่จะใช้ประโยชน์จากส่วนประกอบต่าง ๆ เหล่านั้น แต่จะทำอย่างไรจึงจะมีกล่องจำนวนมาก ๆ มาให้ทดลอง เพราะถ้ารอดื่มนมวันละกล่องคงนานเกินไป

ในหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล มีตู้จำหน่ายนมอัตโนมัติแบบหยอดเหรียญ ไว้สำหรับบริการนักศึกษา เพื่อความสะดวกในเวลาที่ห้องสมุดเปิดบริการถึง 24.00 น. และการได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการสวัสดิการหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล ให้ปฏิบัติหน้าที่ดูแลเติมสินค้าประเภทเครื่องดื่มในบริเวณนั้น จึงได้พบว่าน่าจะนำกล่องนมจากจุดนี้ไปใช้ประโยชน์ จึงได้รับความช่วยเหลือจากแม่บ้านที่ปฏิบัติงานประจำจุดนี้ คือคุณสุภรณ์ทิพย์ หรือพี่ทิพย์ ช่วยแยกกล่องนมออกจากขยะที่จะนำไปทิ้งประจำวัน

ตู้จำหน่ายนมอัตโนมัติแบบหยอดเหรียญ
พี่ทิพย์ช่วยเก็บกล่องนมแยกจากถังขยะ

เมื่อได้กล่องนมจากพี่ทิพย์ จึงนำมาล้างให้สะอาด โดยดึงมุมบนทั้ง 2 ด้านออกบีบให้แบน ใช้กรรไกรตัดให้ขาดออกจากกัน แล้วตัดตามรอยประกบกันของกล่องลงมาจนถึงก้นกล่อง ตัดก้นกล่องออก จะได้เป็นแผ่นกล่องนม ล้างด้วยฟองน้ำและน้ำยาล้างจานให้สะอาด ถูเบา ๆ แช่น้ำทิ้งไว้สัก 2-3 นาที ให้กระดาษนุ่มลง จะทำให้แยกกระดาษออกจากกันง่ายขึ้น นำมาผึ่งลมให้แห้ง ดังรูป

กล่องนมที่เก็บได้
ดึงมุมทั้ง 2 ด้าน บีบให้แบน ใช้กรรไกรตัดปากกล่อง
ใส่น้ำเขย่า ล้างก้นกล่อง
ตัดตามรอยประกบกันของกล่องลงมาจนถึงก้นกล่อง
ตัดก้นกล่องออก
ได้เป็นแผ่นกล่องนม
ล้างด้วยฟองน้ำและน้ำยาล้างจานให้สะอาด ถูเบา ๆ แช่น้ำทิ้งไว้สัก 2-3 นาที ให้กระดาษนุ่มลง จะทำให้แยกกระดาษออกจากกันง่ายขึ้น
ล้างหลอดโดยให้น้ำไหลผ่านภายในหลอด

ผึ่งลมให้แห้ง

นำมาแยกชั้นออกจากกัน ได้ 3 ชั้น คือ

– ชั้นนอกสุด คือชั้นฉลากสินค้า จะเป็นกระดาษที่พิมพ์ยี่ห้อของนม เคลือบด้วยพลาสติก

– ชั้นที่ 2 เป็นกระดาษสีน้ำตาล มีลักษณะเหมือนกระดาษคราฟท์ มีเนื้อผิวเรียบเนียน สีน้ำตาลอ่อน

– ชั้นที่ 3 เป็นอลูมิเนียมฟอยล์ และด้านหลังจะเป็นลักษณะอลูมิเนียมฟอยล์ที่มีเศษของกระดาษที่ถูกลอกออกติดอยู่ ทำให้มี 2 สีในแผ่นเดียวกัน

 กระดาษจากกล่องนม UHT

คุณสมบัติที่เป็นกระดาษที่ผลิตมาจากเยื่อกระดาษที่มีเยื่อใยยาวและเยื่อกึ่งเคมีที่ไม่เคยใช้งาน มาก่อน เยื่อกระดาษจึงมีความแข็งแรง จากการได้สัมผัส ทำให้นึกไปถึงกระดาษคราฟท์ ที่ส่วนตัวมีไว้สำหรับทำงานประดิษฐ์ เช่น ห่อช่อดอกไม้ ทำแทกติดช่อดอกไม้

 

ตัวอย่างกระดาษคราฟท์ที่ใช้ทำงานฝีมือ

 

 

 

 

สืบค้นจาก Google กระดาษคราฟท์ คืออะไร?

กระดาษคราฟท์ (Kraft Paper) คือ กระดาษที่ผลิตจากเยื่อเคมี (Chemical Pulp)ที่ได้จากกระบวนการคราฟท์ (Kraft Process) เป็นการใช้เทคโนโลยีในการแปลงสภาพจาก เนื้อไม้เป็นเยื่อกระดาษไม้ (Wood Pulp)โดยใช้สารเคมีและความร้อนในการแยกเยื่อ และขจัดลิกนิน เยื่อกระดาษที่ได้จากกระบวนการคราฟท์นี้ จะได้กระดาษที่มีความแข็งแรงหรือเหนียวกว่ากระดาษชนิดอื่น โดยปกติกระดาษคราฟท์จะมีสีน้ำตาล ตามสีของเนื้อไม้ที่นำมาผลิต แต่สามารถนำมาฟอกสีให้มีเนื้อสีขาวได้ ซึ่งมีหลายประเภท

ซึ่งกล่องนมอยู่ในประเภท KW  กระดาษคราฟท์สีขาว กระดาษคราฟที่เหมาะสมสำหรับบรรจุภัณฑ์ที่ต้องการความแข็งแรง พร้อมเน้นงานพิมพ์เป็นหลัก เพื่อแสดงถึงสัญลักษณ์ของผลิตภัณฑ์โดยชัดเจน ตัวอย่างเช่น กล่องเครื่องสำอางค์ กล่องนม กล่องขนม เป็นต้น 

กระดาษจากกล่องนมน่าจะใช้ประโยชน์ได้มาก เพราะเป็นกระดาษที่มีคุณภาพดี เพราะฉะนั้นมาสร้างสรรค์งานประดิษฐ์ดีกว่า โดยเริ่มทดลอง จากสิ่งที่ง่าย ๆ ก่อน คือการนำกระดาษในส่วนชั้นต่าง ๆ มาตัดให้อยู่ในรูปของงานประดิษฐ์ที่ทำอยู่ โดยตัดเป็นเส้นริบบิ้นขนาดกว้างประมาณ 3-4 เซนติเมตร ตัดแพทเทิรน์กลีบดอกไม้ขนาดต่าง ๆ ตามจำนวนที่ต้องการ

   

ใส่ไอเดีย/จินตนาการเพิ่มเติมลงไปจนได้ชิ้นงานต่าง ๆ ดังนี้

 

จินตนาการจากกล่องนม UHT : ชิ้นที่ 1 กระดาษห่อของขวัญ และช่อโบว์ประดิษฐ์

ส่วนตัวชอบประดิษฐ์งานฝีมือ จินตนาการจากกระดาษส่วนประกอบของกล่องนม จึงเกิดขึ้นว่าจะลองนำกระดาษมาทำเป็นกระดาษห่อของขวัญ โดยทดลองห่อกล่องเล็ก ๆ และทำช่อดอกไม้จากอลูมิเนียมฟอยล์มาติดแทนโบว์

ห่อของขวัญโดยใช้กระดาษกล่องนม

 

ทำช่อดอกไม้ติดแทนโบว์

 

 

เมื่อทำกล่องเล็กได้ กล่องใหญ่ก็ไม่ยากเลย เพียงแต่ตัดกระดาษให้มีขนาดเท่า ๆ กัน แล้วนำมาต่อกันโดยอาจใช้สก็อตเทปที่มีลวดลายต่าง ๆ มาติดเพิ่มตรงรอยต่อเพื่อให้มีสีสันมากขึ้นก็ได้

การทำช่อดอกไม้จากแผ่นอลูมิเนียมฟอยล์ ลักษณะค่อนข้างลื่น แก้ปัญหาโดยใช้กาวช่วยทาแล้วทิ้งให้กาวหมาด ๆ แล้วใช้ด้ายพันโคนกลีบดอกช่วย เมื่อได้ดอกไม้ตามต้องการแล้ว นำมาจัดช่อโดยใช้เศษของช่อดอกไม้อื่น ๆ ที่มีอยู่ มาจัดแต่ง ทำให้ได้ช่อดอกไม้มีสีที่แปลกตา สีธรรมชาติ สวยแบบเรียบ ๆ

จินตนาการจากกล่องนม UHT : ชิ้นที่ 2 ดอกไม้ใช้เป็นของที่ระลึก ของชำร่วย

ทำดอกไม้  นำหลอดนมมาตัดประมาณ 2 ซม. เพื่อทำเป็นแกนของเกสร

ดอกไม้ที่ได้จากกระดาษกล่อง มีสีสวย เพราะได้สีธรรมชาติ ซึ่งก่อนประกอบดอกอาจใช้สีชอล์คมาระบายไล่จากโคนกลีบจากสีแก่ไปอ่อนจะได้สีสวยงามยิ่งขึ้น กระดาษในชั้นนี้ประดิษฐ์ง่ายกว่าอลูมิเนียมฟอยล์ ซึ่งมีลักษณะลื่นเมื่อทำโบว์มาติดช่วยเพิ่มมูลค่าให้ดอกไม้ขึ้นอีก

 จินตนาการจากกล่องนม UHT : ชิ้นที่ 3 มาลัยชำร่วย (มาลัยพวงเล็ก ๆ สำหรับให้เป็นของชำร่วย) 

ทำดอกข่า

 

วิธีทำ ตัวมาลัย

วิธีแต่งตัวมาลัย

จินตนาการจากกล่องนม UHT : ชิ้นที่ 4 มาลัยกระแต

(กระแต มักใช้เป็นของชำร่วยมอบให้ผู้ใหญ่ที่มีความสำคัญมากๆ)

ในส่วนของตัวของกระแตใช้กระดาษมาตัดกลีบตามแพทเทิร์น ส่วนหางใช้อลูมิเนียมฟอยล์มาตัดซอย

  

จินตนาการจากกล่องนม UHT : ชิ้นที่ 5 กระดาษโน้ต

ได้ไอเดียกระดาษโน้ตมาจากกระดาษในส่วนที่เหลือจากการตัดไปประดิษฐ์สิ่งต่าง ๆ แล้ว และในขณะที่ใช้ปากกาวาดแพทเทิร์นเพื่อนำมาตัดเป็นกลีบร้อยมาลัยนั้น รู้สึกว่าเนื้อกระดาษดีมาก เขียนได้ลื่น จึงตัดให้ได้ขนาดเท่า ๆ กัน ตามต้องการ นำมาเย็บด้วยลวด (แมกซ์) ที่ริมด้านใดด้านหนึ่ง แล้วปิดทับด้วยแผ่นชั้นฉลากสินค้าที่เคลือบด้วยพลาสติกเย็บเป็นสันเพื่อความสวยงาม

จินตนาการจากกล่องนม UHT : ชิ้นที่ 6 ใช้พับกลีบต่าง ๆ แทนใบตอง

 เช่นกลีบเล็บมือนาง คอม้า สามารถนำไปทำเป็นถาดแทนใบตอง ที่รองแก้ว ฯลฯ ได้

   

การประดิษฐ์สิ่งต่าง ๆ จากกล่องนมนี้ เกิดจากความชอบ และมีใจรักงานประดิษฐ์ งานฝีมือต่าง ๆ  ในการประดิษฐ์แต่ละครั้งจะเกิดจากจินตนาการในการทำเป็นหลัก และไม่ได้จบมาทางด้านนี้โดยตรง อาจไม่มีหลักการ หรือแพทเทิร์นในการทำ

การทำงานฝีมือเหล่านี้ ต้องใช้ความอดทนสูงในการประดิษฐ์จากวัสดุที่ยังไม่เคยสัมผัสมาก่อน ซึ่งค่อนข้างจะประดิษฐ์ยากในระดับหนึ่ง แต่ถ้าใจรักในงานประดิษฐ์อันแท้จริง ก็อยากจะทำในสิ่งที่ใจอยากจะทำนั้น ให้สำเร็จ และเมื่อได้เห็นผลงานที่ทำเสร็จออกมาแล้ว จะเกิดความภูมิใจแก่ตนเอง และได้ช่วยเหลือสังคมอีกด้วย

ยังมีสิ่งประดิษฐ์อีกมาก ที่ทุกคนมีความสามารถนี้อยู่ในตัวเอง สามารถนำวิธีการนี้ไปใช้ เพื่อช่วยลดปริมาณขยะได้ค่ะ

 

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (http://www.dpo.go.th/)
โครงการหลังคาเขียว (http://www.greenroof.in.th/greenroof-origin.html)
โครงการกล่องวิเศษ (http://www.magicbox.in.th/)
Food Network Solution ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารครบวงจร (http://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/2712/uht-milk)
บริษัท ลี้ไฟเบอร์บอร์ด จำกัด (http://www.leefibre.com/)

เขียนโดย

กัญญา วิมลนันทพงศ์