ศึกษาดูงาน หอประวัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ

การศึกษาดูงานด้านการจัดทำทะเบียนและระบบคลังข้อมูลงานพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล

วันอังคารที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2561

ณ หอประวัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน

และสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (Museum Siam)

 

        บุคลากรฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดลและคณะ ประกอบด้วย

  1. นางสาวเพชรดา ฐิติยาภรณ์ หัวหน้างานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล
  2. นางสาวอาทิตยา ทรัพย์สิน นักเอกสารสนเทศ งานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล
  3. นายพงศกร ระวิเพียรทรัพย์ นักเอกสารสนเทศ งานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล
  4. นางอัญชลี คณฑีวงษ์ เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุ คณะทันตแพทยศาสตร์
  5. นายอภิชัย อารยะเจริญชัย หัวหน้าหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ คณะวิทยาศาสตร์
  6. นางสาวอัมฤตา เปรื่องกระโทก นักเอกสารสนเทศหน่วยจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ คณะวิทยาศาสตร์

 

 เดินทางไปยังสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน เพื่อฟังบรรยายเกี่ยวกับระบบฐานข้อมูลที่หอประวัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ใช้งาน ได้รับเกียรติจาก คุณพฎา พุทธสมัย หัวหน้าหอจดหมายเหตุฯ คุณปัทมา คงศักดิ์ไพบูลย์ และคุณภัททวิกรม์ นิ่มนวล ให้การต้อนรับและบรรยาย

        หอจดหมายเหตุ เป็นหน่วยงานภายใต้สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีหน้าที่ดูแลงานเกี่ยวกับเอกสารจดหมายเหตุของทั้งมหาวิทยาลัย พิพิธภัณฑ์ และนิทรรศการถาวรที่หอพักนิสิตและหอประชุม มีฐานข้อมูลที่ดูแลอยู่ 6 ฐาน ได้แก่

  1. ระบบฐานข้อมูลจดหมายเหตุ มก. รวบรวมอกสาระสำคัญของแต่ละคณะ
  2. ระบบกาลานุกรมออนไลน์ เป็น Timeline ประวัติศาสตร์ที่สำคัญของมหาวิทยาลัยตั้งแต่ปี พ.ศ.2486 ถึง พ.ศ.2561
  3. ระบบฐานข้อมูลนิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ รวบรวมรายชื่อนิสิตเก่าดีเด่น
  4. ฐานข้อมูลรางวัลเกียรติยศบุคลากร มก. รวบรวมผลงานดีเด่นของบุคลากรตั้งแต่ปี พ.ศ.2530
  5. ระบบฐานข้อมูลบูรพาจารย์ มก. รวบรวมประวัติผู้บริหารมหาวิทยาลัย และอาจารย์ที่ผู้ทำประโยชน์ให้กับมหาวิทยาลัย
  6. ระบบฐานข้อมูลวัตถุหอประวัติ รวบรวมของที่ระลึกของหอประวัติและของมหาวิทยาลัย ที่ได้รับมอบจากหน่วยงานต่าง ๆ

 

        สำหรับระบบฐานข้อมูลวัตถุหอประวัติ  การทำทะเบียนวัตถุต่าง ๆ ได้ทำขึ้นตามหลักการพิพิธภัณฑสถานวิทยา แต่มีการปรับเปลี่ยนเรื่องการกำหนดหมวดหมู่ที่ใช้ภาษาอังกฤษในการกำหนด มีห้องสำหรับเก็บรวบรวมเป็นการเฉพาะ ส่วนใหญ่แล้วเป็นวัตถุที่ได้รับบริจาคจากศิษย์เก่า และหน่วยงานอื่นมอบให้เป็นที่ระลึกในโอกาสต่าง ๆ ส่วนตัวระบบใช้บุคลากรของสำนักหอสมุดเป็นผู้ดำเนินการสร้าง เพื่อที่จะสามารถแก้ไขได้โดยสะดวก แต่ปัจจุบันมีความล้าสมัย และกำลังจะมีการทำฐานข้อมูลใหม่อยู่ ส่วนฐานข้อมูลอื่นบางระบบ ได้จัดจ้างบุคคลภายนอกเป็นผู้ทำระบบ

        ระบบฐานข้อมูลวัตถุหอประวัติสามารถค้นหาได้ชื่อวัตถุ หน่วยงานที่มอบ และผู้บริจาค โดยปัจจุบันมีทั้งสิ้น 2,662 รายการ

สำหรับเอกสารและข้อมูลสำคัญต่าง ๆ จะมีชั้นความลับในการเข้าถึงข้อมูล 5 ระดับ คือ

  1. สาธารณะ
  2. เฉพาะภายในมหาวิทยาลัย
  3. เห็นข้อมูลบางส่วน
  4. ปกปิด ดูได้เฉพาะผู้ดูแลระบบของส่วนกลางและแต่ละคณะที่รับผิดชอบ
  5. กำหนดให้เริ่มเปิดเผยได้ในปีต่าง ๆ

        การเก็บเอกสารสำคัญของแต่ละคณะ ในเบื้องต้นได้ให้แต่ละคณะและหน่วยงานจัดส่งเอกสารมา ทางหอจดหมายเหตุฯ จะเป็นผู้อำนวยความสะดวกในการสแกนให้ทั้งหมดโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในระยะแรกเป็นการจ้างบริษัทในการสแกน ต่อมาจึงให้แต่ละคณะส่งเอกสารหรือไฟล์มาเอง มีคำค้นทั้งภาษาไทยและอังกฤษ

        ในการตรวจสอบข้อมูลของการนำเข้าทั้งหมด เมื่อได้รับข้อมูลจ่ากคณะหรือส่วนงานต่าง ๆ มา จะมีการกลั่นกรองโดยเจ้าหน้าที่ของหอจดหมายเหตุ ถ้าไม่ถูกต้องจะทำการตีกลับให้ไปแก้ไขใหม่ก่อน ถ้าถูกต้อง ข้อมูลจะถูกส่งต่อไปยังเจ้าหน้าที่อีกท่านในการตรวจสอบขั้นสุดท้ายก่อนเผยแพร่

        นอกจากนั้น ยังได้เข้าเยี่ยมชมนิทรรศการภายในหอประวัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประกอบด้วยนิทรรศการต่าง ๆ ดังนี้

  1. ห้องเย็นศิระเพราะพระบริบาล แสดงภาพเหตุการณ์ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินมายังมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ด้วยพระราชภารกิจ และพระราชประสงค์ต่าง ๆ
  2. ห้องสามบูรพาจารย์-แก้วเกษตร แสดงประวัติและผลงานของสามบูรพาจารย์ผู้เริ่มก่อตั้งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และบุคคลผู้เป็นความภาคภูมิใจของมหาวิทยาลัย (แก้วเกษตร)
  3. ห้องสารนิเทศหกทศวรรษ แสดงประวัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งความเปลี่ยนแปลงทั้งกายภาพและวิถีชีวิต อาทิ การรับน้องใหม่ การแข่งขันกีฬา การแต่งงาน ฯลฯ โดยแบ่งเป็นช่วงเวลาละ 10 ปี
  4. ก้าวสู่ทศวรรษที่เจ็ดและนิทรรศการเกษตรศาสตร์ เป็นนิทรรศการย่อย

        – ย้อนเวลาไปหาอดีต ขีดปัจจุบันสู่อนาคต

        – เกษตรศาสตร์ ศาสตร์แห่งแผ่นดิน สืบสาน ก้าวไกล นิรันดร์

        – กิจกรรมของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

        – การพัฒนาโครงการพื้นฐาน

        – นิทรรศการชั่วคราว

  5. ห้องเก็บวัตถุหอประวัติ

        ภายในห้องสามบูรพาจารย์-แก้วเกษตร มีอาจารย์ท่านหนึ่งที่เป็นนักเรียนทุนในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก คือ ศาสตราจารย์พิเศษ บุญ อินทรัมพรรย์ (เดิมชื่อ บุญช่วย) ได้รับพระราชทานทุนในการศึกษาต่อในสาขาการบำรุงและรักษาสัตว์น้ำ ใน มหาวิทยาลัยคอร์เนล ประเทศสหรัฐอเมริกา และเป็นผู้เทิดพระเกียรติ ถวายพระสมัญญานาม “พระประทีปแห่งการอนุรักษ์สัตว์น้ำของไทย” ด้วย

 

        จากนั้นคณะศึกษาดูงานได้เดินทางต่อไปยังสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (สพร.) หรือที่รู้จักกันในนาม Museum Siam เพื่อศึกษาดูงานเกี่ยวกับการจัดการระบบคลังข้อมูลดิจิทัล โดยได้รับเกียรติจากคุณฆัสรา ขมวรรณ มุกดาวิจิตร ผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการ ได้ให้การต้อนรับและนำชม คุณสุภาณี เลิศจิระประเสริฐเป็นวิทยากรในการให้ข้อมูลต่างๆ

          ฝ่ายวิชาการของ สพร. มีหน้าที่ดูแลงานสังเคราะห์ความรู้เพื่อจัดทำนิทรรศการ บริการความรู้ในห้องสมุดและเผยแพร่สู่ภายนอก เน้นในด้านพิพิธภัณฑสถานวิทยา Museum Academy และจัดทำสื่อสิ่งพิมพ์ทางวิชาการต่าง ๆ

          ห้องคลังความรู้มีแนวความคิดให้เกิดการเชื่อมโยงกันกับทรรศการที่จัด คือ

                – Discovery Zone >>> Museum

                – Knowledge Zone >>> Library

                – Collection Zone >>> Storage

          คลังข้อมูลดิจิทัลมิวเซียมสยาม ใช้ฐานข้อมูล Dspace ในรวบรวมองค์ความรู้ เผยแพร่ ส่งเสริมการเรียนรู้ การค้นคว้าฐานองค์ความรู้

          สำหรับข้อมูลที่เป็นเอกสาร หนังสือ ส่วนมากจะสามารถดูผ่านระบบออนไลน์ได้บางส่วนประมาณ 10 – 20 หน้า ถ้าต้องการใช้สำหรับการศึกษา ทางคลังข้อมูลจะพิจารณาคำร้องขอและจัดส่งข้อมูลใรส่วนที่ผู้ร้องขอต้องการเป็นรายกรณีไป แต่สำหรับหนังสือที่ทาง Museum Siam เป็นผู้ผลิตเอง จะสามารถดาวน์โหลดได้ทั้งหมด

          ในระบบฐานข้อมูลมีการรายงานสถิติเบื้องต้นจาก Google Analytic เช่น Pageviews,  Top 5 ส่วนห้องสมุดใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ELIB สามารถรายงานผลได้หล ากหลาย

          ที่ Museum Siam เลือกใช้ระบบ Dspace เพราะสามารถใช้ในการนำเสนอได้ดีกว่าระบบอื่น ตอบโจทย์ในการ display ให้สวยงามได้ ตอนนี้ทำแค่ภาษาเดียว ต่อไปจะทำควบคู่กัน 2 ภาษา

          คลังจดหมายเหตุ มีการจัดเก็บเอกสารการประชุมต่าง ๆ และภาพเหตุการณ์ กิจกรรมของหน่วยงาน นอกจากนี้ยังมีคลังภาพเก่าที่เก็บอยู่ในระบบ KM เดิมด้วย

          หลังจากได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันเล็กน้อยแล้ว ทางทีมงาน Museum Siam ยังได้ชมห้องคลังความรู้ของสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (สพร.) ซึ่งเป็นห้องสมุดที่มีข้อมูลเกี่ยวเกี่ยวกับนิทรรศการที่กำลังจัดแสดง และยังเปิดให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้ามาใช้บริการได้ และตัวแทนฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ได้มอบของที่ระลึกแก่ตัวแทนผู้เข้าร่วมโครงการก่อนกลับยังมหาวิทยาลัยมหิดลต่อไป

ภาพข่าวจาก Museum Siam

 

ผู้เขียน: พงศกร ระวิเพียรทรัพย์