งานสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2562


เมื่อวันศุกร์ที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 ที่ผ่านมา ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ดำเนินการจัดโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2562 ขึ้น ณ ห้องประชุม 411 ศูนย์การเรียนรู้มหิดล มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา โดยมีวัตถุประสงค์สำคัญ คือ

  1. เพื่อจัดกิจกรรมให้ความรู้ด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ และงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง แก่เครือข่ายผู้ปฏิบัติงานด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล
  2. เพื่อเปิดโอกาสให้เครือข่ายฯ ได้พบปะ แลกเปลี่ยนทัศนะ และสร้างสัมพันธ์อันดี เพื่อเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็งต่อไป
  3. เพื่อให้เครือข่ายได้รับความรู้เกี่ยวกับการบริหารจัดการองค์กรจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติงาน และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้จริง
  4. เพื่อสร้างสรรค์แรงบันดาลใจให้เครือข่าย ได้ตระหนักในความสำคัญของงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ และเกิดความมุ่งมั่นที่จะพัฒนางานในหน่วยงานของตนให้สำเร็จเป็นรูปธรรมและยั่งยืน

งานดังกล่าว มีผู้ที่ปฏิบัติงานด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ของทุกส่วนงานเข้าร่วมกว่า 60 คน โดยกิจกรรมหลักภายในงาน ประกอบด้วย การบรรยายและการเสวนาโดยวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ และการอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อหาแนวทางการพัฒนางานด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ของมหาวิทยาลัยมหิดลร่วมกัน บรรยากาศภายในงาน มีดังนี้

เวลา 8.00 น. เริ่มต้นด้วยการลงทะเบียน รับเอกสาร ของที่ระลึก และอาหารว่าง ณ ห้องประชุม 411 อาคารศูนย์การเรียนรู้มหิดล มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา ผู้เข้าร่วมสัมมนาทุกท่านจะได้รับเสื้อโปโลสีเหลืองเป็นที่ระลึก เพื่อใส่ถ่ายภาพทำข้อมูลทำเนียบเครือข่ายฯ และใช้ในการเข้าร่วมกิจกรรม

เสื้อโปโลสีเหลือง มอบเป็นที่ระลึกแก่ผู้เข้าร่วมสัมมนา
ออกแบบโดย นายคมสันต์ เดือนฉาย นักเอกสารสนเทศ งานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ
นายแบบ นายธนกฤต ทองบริสุทธิ์ นักศึกษา MU Guide รุ่นที่ 5

เวลา 8.45 น. ดร. รุจเรขา  วิทยาวุฑฒิกุล ผู้อำนวยการหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล ให้เกียรติเป็นประธาน กล่าวต้อนรับ และเปิดงานสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2562 อย่างเป็นทางการ จากนั้นทุกท่านได้ถ่ายภาพร่วมกันเป็นที่ระลึก และมีการชี้แจงเกี่ยวกับรูปแบบกิจกรรมที่จะเกิดขึ้น พร้อมกับแนะนำบุคลากรของฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ให้ทุกท่านได้รู้จัก จาก “งานบริหารจดหมายเหตุ” และ “งานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ” จำนวน 6 คน 

จากนั้นเวลา 9.00 – 12.00 น. เป็น “กิจกรรมกลุ่มและสานสัมพันธ์เครือข่ายฯ” โดย ทีมวิทยากรกระบวนการ จากฝ่ายทรัพยากรบุคคล สำนักงานคณบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ประกอบด้วย

  • นายกฤษณะ นิลสาย นักทรัพยากรบุคคล
  • นายสถาปนา ชรินทร์สาร เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป
  • นางสาวนัฐกาญจน์ ศิริปรีชาชัย นักวิทยาศาสตร์การกีฬา
  • นางสาวมานัสชนก บำรุงสุข นักวิทยาศาสตร์การกีฬา

กิจกรรมในช่วงนี้ ประกอบด้วย “กิจกรรมละลายพฤติกรรม” เพื่อสร้างความคุ้นเคยและความผ่อนคลายให้กับทุกท่าน เปิดโอกาสให้เครือข่ายฯ ได้ทำความรู้จักกันมากขึ้น “กิจกรรมส่งเสริมค่านิยมองค์กร” เพื่อปลูกฝังแนวคิดที่เชื่อมร้อยความเป็นมหิดลของพวกเราทุกคน และ “กิจกรรม World Cafe” ช่วยกันคิดกันทำ แล้วจึงเป็นการสรุปกิจกรรม (Activity Base Learning) ในช่วงท้าย

โดยสำหรับกิจกรรม World Cafe จะแบ่งออกเป็น 4 ฐานกิจกรรม ให้เครือข่ายฯ ทุกท่าน ได้แบ่งกลุ่มและเวียนตามฐาน ได้แก่

  • ฐานที่ 1  ปัญหาและอุปสรรคในการทำงาน
  • ฐานที่ 2  แนวทางการแก้ปัญหา/พัฒนา
  • ฐานที่ 3  สิ่งที่อยากเห็น/ภาพฝันในอนาคต
  • ฐานที่ 4  สิ่งที่ต้องการการสนับสนุน

วิธีการเล่นคือ 

  1. ให้แต่ละทีมเดินเข้าแต่ละฐาน ฐานละ 10 นาที ช่วยกันระดมความคิดในแต่ละหัวข้อ
  2. เมื่อเดินครบทั้ง 4 ฐานแล้ว ให้ตัวแทนแต่ละฐานสรุปเป็นภาพรวมของแต่ละหัวข้อ
  3. ตัวแทนอีก 4 ท่านที่เป็นผู้สังเกตการณ์อยู่ประจำฐาน ให้สรุปภาพรวมของทุกฐานอีกครั้ง และอภิปราย “แนวคิดในภาพรวม” 

ทีมวิทยากร บรรยากาศและแนวคิดที่เครือข่ายได้ร่วมกันถ่ายทอด มีดังนี้

ทีมวิทยากรกระบวนการ จากคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
นายกฤษณะ นิลสาย, นายสถาปนา ชรินทร์สาร, นางสาวนัฐกาญจน์ ศิริปรีชาชัย และ นางสาวมานัสชนก บำรุงสุข

ปัญหาและอุปสรรคในการทำงาน

  • ความต่อเนื่องของคนทำงาน
  • การให้ความสำคัญขององค์กร
  • ข้อตกลงการปฏิบัติงาน (PA)
  • นโยบายองค์กร
  • งบประมาณ

สิ่งที่ต้องการการสนับสนุน

  • 4 M คือ Man (บุคคลที่เกี่ยวข้องในทุกระดับ), Money (งบประมาณ), Management (การบริหารจัดการ การทำให้เป็นพิพิธภัณฑ์มีชีวิต), Material (เครื่องมือ อุปกรณ์ เทคโนโลยี)
  • นโยบายมหาวิทยาลัยมหิดล/ส่วนงาน
  • การตกผลึก/บริหารจัดการความรู้ (KM)
  • เทคโนโลยี / Museum Database
  • การเชื่อมโยงเครือข่ายทั่วโลก

แนวทาง/วิธีการพัฒนา

  • สร้าง Template เป็นแนวทางร่วมกัน ว่าจะจัดเก็บอะไร จัดแสดงอะไรบ้าง
  • เชื่อมโยงยุทธศาสตร์ 20 ปี ของมหาวิทยาลัยมาเป็นแนวทางในการจัดแสดงนิทรรศการ
  • รวบรวมสรรพข้อมูล และแบ่งปันข้อมูลกัน

สิ่งที่อยากเห็นในอนาคต

  • การพัฒนาเนื้อหาเว็บไซต์ (Web Content)
  • มีเอกสาร Multimedia ที่เข้าถึงได้ง่าย
  • จัดเทศกาล Festival / Visit กัน 1 วัน / MU Museum Day
  • ทำ MOU จัดกิจกรรมเชิงรุก
  • จัด Exhibition ร่วมกับเครือข่ายภายใน/ภายนอก
  • จัดทำ Application
  • PR ให้ชัดเจน ดึงดูดคนเข้ามา
  • For Children กลุ่มเป้าหมายเป็นเด็กก็มาดูได้
  • มีกิจกรรมที่จับต้องได้

สรุปแนวคิดในภาพรวม

  • สรุปแนวคิดจากทุกกลุ่มพบว่า 4 M เป็นปัจจัยสำคัญกับงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ โดยขอเพิ่มอีก 1 M คือ Mahidol สื่อถึงสิ่งที่เชื่อมโยงและเป็นกำลังใจให้ทุกคนในการทำงาน ที่จะทำด้วยใจ และพร้อมจะก้าวไปด้วยกันเพื่อความก้าวหน้าของมหาวิทยาลัยมหิดล

 

ในช่วงท้ายของการถอดบทเรียน ท่านผู้อำนวยการหอสมุดและคลังความรู้ฯ ได้ร่วมแชร์แนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนางานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล โดยให้ความเห็นว่า 

“อนาคตรูปแบบการศึกษาจะเปลี่ยนไป เป็นรูปแบบที่ยืดหยุ่นมากขึ้น (Flexible Education) ตามนโยบายของมหาวิทยาลัยมหิดล โดยพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการแต่ละแห่งถือเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญ เพราะ MUSEUM คือ พื้นที่เก็บสรรพวิชา คำว่า Muse คือ เทพีแห่งสรรพวิชา 9 ประการ สิ่งเหล่านี้ถือว่าสำคัญ เป็นเรื่องของพวกเราทุกคน และยังเป็นงานกึ่ง ๆ PR ด้วย แน่นอนว่า ภาระงานตรงนี้ชัดเจน และมหาวิทยาลัยมหิดลให้ความสำคัญมากทีเดียว”

นอกจากนี้ ท่านผู้อำนวยการฯ เสนอให้ผู้ปฏิบัติงานด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ร่วมกันนำเสนอผลงานทางวิชาการบ้าง และสิ่งนี้สามารถเป็น PA (Performance Agreement) ได้ด้วย โดยคำว่า “พื้นที่แห่งการเรียนรู้” นั้นอยู่ในยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ทุกส่วนงานควรให้ความสำคัญ และบริหารจัดการอย่างเป็นระบบต่อไป

ในช่วงบ่าย หลังจากทุกท่านได้รับประทานอาหารกลางวันกันเรียบร้อย จึงดำเนินกิจกรรมกันต่อ เป็นการเสวนา เรื่อง “จดหมายเหตุมหาวิทยาลัย” ในมุมมอง นักจดหมายเหตุของชาติ โดยได้รับเกียรติจาก นางจุฑาทิพย์ อังศุสิงห์ ผู้อำนวยการสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ มาเป็นวิทยากรบรรยาย ดำเนินรายการโดย นางสาวปัญจวัลย์ ชาวดง นักจดหมายเหตุ ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล (มีเอกสารบรรยาย ดังไฟล์แนบ)

การเสวนา เรื่อง “จดหมายเหตุมหาวิทยาลัย” ในมุมมอง นักจดหมายเหตุของชาติ
จดหมายเหตุมหาวิทยาลัย-ม.มหิดล-12-ก.ค.-62-เผยแพร่ได้

ใน Session นี้เป็นที่ชื่นชอบของเครือข่ายฯ อย่างมาก ที่ได้ชมภาพหายาก และได้รับฟังประสบการณ์ตรงจากท่านผู้อำนวยการ ในการฝ่าฟันทุกอุปสรรคเพื่อพัฒนางานด้านจดหมายเหตุระดับประเทศ โดยท่านสามารถศึกษาระบบงานของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ และสืบค้นข้อมูลต่าง ๆ อาทิ เอกสารจดหมายเหตุ คลังภาพทรงคุณค่า หรือ ภาพ Collection “วันนี้เมื่อวันนั้น” ได้ที่เว็บไซต์ของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ (URL : https://www.nat.go.th/) อีกด้วย 

สำหรับผู้สนใจฟังบรรยายอีกครั้ง รับชมได้ทาง MU IPTV (Mahidol University Internet Protocol Television) ทั้งในระบบ Intranet และบน Facebook ค่ะ

IPTV ถ่ายทอดทาง Intranet
(https://iptv.mahidol.ac.th/topic/77546)
IPTV ถ่ายทอดทาง Facebook

ลำดับต่อมา เป็นการบรรยาย เรื่อง Design Thinking and Service Design” โดย อาจารย์อภิทาน ลี รองผู้อำนวยการศูนย์บริการวิจัยและออกแบบ (Research and Design Service Center) จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ให้เกียรติมาถ่ายทอดประสบการณ์และแนวคิดเชิงออกแบบเพื่อการพัฒนางานบริการให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น (มีเอกสารบรรยาย ดังไฟล์แนบ)

การบรรยาย เรื่อง “Design Thinking and Service Design”
DT-Overview-revA_2019_s_Handout

ผู้เขียนได้รวบรวมแนวคิดสำคัญที่วิทยากรได้ถ่ายทอดไว้เป็นประเด็น ๆ ดังนี้

  • Design Thinking เริ่มจากคำถามที่ว่า “ผู้ใช้ต้องการอะไร?”
  • สิ่งที่สำคัญในกระบวนการทำ Design Thinking เพื่อแก้ปัญหา คือ อย่าพึ่งรีบแก้ปัญหา อย่าพึ่งรีบหา Solution ให้มองภาพใหญ่ ๆ ก่อน ให้เอาใจใส่และคำนึงถึงผู้ใช้ก่อน ว่าเขาต้องการอะไร และเรามีทางเลือกใดบ้างที่ตอบโจทย์นี้ ข้อมูลเกิดจากการค้นหาไปเรื่อย ๆ พยายามเข้าหาแหล่งข้อมูลที่มีอยู่แล้ว หรือไปที่ Primary Source เพื่อหาสาเหตุของปัญหา จะทำให้เรามองเห็นทางออก ว่าทางไหนเหมาะสม
  • การเข้าใจผู้ใช้ ต้องสำรวจและพูดคุยกับผู้ใช้ ศึกษา Lifestyle ความคิด ทัศนคติและประสบการณ์ของเขา แล้วมาทำแผนที่ คล้ายกับการเดินทาง ที่เราใช้แผนที่ช่วยในการนำทาง
  • อย่ากลัวกับการล้มเหลว การล้มเหลวไม่ใช่ความผิดพลาด แต่เป็นการเรียนรู้ เราต้องออกแบบให้รับรองการล้มเหลวได้
  • หลักการสำคัญในการสร้าง Solution ให้เราผสาน 3 เรื่องนี้ให้ได้ นั่นคือ User Desirable (ความต้องการของผู้ใช้) Technology Feasible (เทคโนโลยีที่เป็นไปได้) และ Business Viable (การเติบโตทางธุรกิจ)
  • “IDEA” มาจากความตั้งใจคิดอย่างเป็นระบบ เมื่อเราทำความเข้าใจ หา Insight ให้พบ จะเกิด Innovation ใหม่ ๆ 
  • Engage = Emotion & Cognition คำถามคือ “เราดึงดูดคนตั้งแต่ทางเข้ายังไง?”

โอกาสนี้เครือข่ายฯ ได้สอบถามวิทยากรในประเด็นต่าง ๆ และวิทยากรได้ให้แง่คิดไว้ ดังนี้

คำถาม : เราจะตอบโจทย์ความคาดหวังอย่างไร?

คำตอบ : การตอบโจทย์ความคาดหวัง ให้คิดว่า เราจะทำอะไร ให้ได้อะไรในการไปครั้งนั้นมากกว่าเดิม 

คำถาม : ทำอย่างไรในการดึงคนเข้ามาเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์มากขึ้น?

คำตอบ : พิจารณาได้จากหลายวิธี เช่น 

  1. ด้านสถานที่ (Location) – ระยะเวลาเท่าไรที่คนจะสะดวกเดินทางมา กลุ่มคนที่จะมาเองเป็นแบบไหน หรือใครที่จะชอบได้
  2. ช่วงเวลาที่จะมา – หากเป็นในเวลางาน ต้องลางานหรือไม่ หรือถ้าเป็นการศึกษาดูงาน สะดวกเวลาใด เราต้องปรับเวลาหรือเปล่า
  3. จะดึงคนตรงไหนมา เป็นอีกจุดที่ดึงมาได้ เช่น จากมหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา ถ้าพามาจากตลาดน้ำก็ไม่ไกล เป็นต้น
  4. ไปเอาเขามา! เช่น นักเรียนจากโรงเรียนประถมศึกษา มัธยมศึกษา โดยรอบมหาวิทยาลัย 

ถ้า “มองในเรื่องคน” ก็เอาคนมา จะให้เค้ามาเอง หรือเชิญมาก็ได้ หรือถ้า “เน้นส่วนร่วม” ก็จัดกิจกรรมให้เข้าร่วม หรือชวนกดไลค์กดแชร์เรื่องราวทาง Facebook แทน ก็แล้วแต่เรา

วิทยากรเสริมด้วยว่าเรื่องของ “Idea” นั้น ให้พิจารณาว่าแบบไหนเหมาะกับใครบ้าง แบบไหนมี Impact เยอะ และมี Idea อะไรที่รวมกันได้ เป็นต้น

ในช่วงท้ายของการสัมมนา ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ได้แนะนำข้อมูลที่สำคัญเพิ่มเติม ดังนี้

 รายละเอียดข้อมูล มีดังนี้ค่ะ

MUarchive2554

AW-Museums-Archives-at-MU

เว็บไซต์แนะนำ “พิพิภัณฑ์และหอจดหมายเหตุ ณ มหาวิทยาลัยมหิดล”
(URL : https://museum.li.mahidol.ac.th/th/museums/)
ทำเนียบเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล
ดูได้ที่เว็บไซต์ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์
(https://museum.li.mahidol.ac.th/th/network-directory/2562)
ดูรายละเอียดโครงการเพิ่มเติมได้ที่
https://museum.li.mahidol.ac.th/th/network-seminar/2562

ในนามของคณะผู้จัดงานสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2562 ขอขอบคุณท่านผู้อำนวยการหอสมุดและคลังความรู้ฯ ที่เล็งเห็นถึงความสำคัญของโครงการ พร้อมทั้งให้การสนับสนุนและผลักดันให้สำเร็จเป็นรูปธรรมอย่างเต็มที่

ขอขอบคุณท่านวิทยากรทุกท่าน ที่กรุณาสละเวลาและให้เกียรติมาบรรยายให้ความรู้และถ่ายทอดประสบการณ์แก่พวกเราทุกคน เป็นประโยชน์ในการทำงานและการฝึกคิดอย่างเป็นระบบได้อย่างดียิ่ง

ขอขอบคุณบุคลากรฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ทุกคนที่ช่วยเหลือกันในทุกขั้นตอนการจัดงาน พวกเราตั้งใจกันมากในการสร้างสรรค์ผลงาน และจะมุ่งมั่นพัฒนางานกันต่อไป นอกจากนี้ ขอบคุณจิตอาสาคณะทำงานโครงการ ทั้งนักศึกษายุวมัคคุเทศก์ MU Guide พี่ ๆ เจ้าหน้าที่จากหอสมุดฯ และศูนย์การเรียนรู้มหิดลทุกคนที่อยู่ทั้งเบื้องหน้าและเบื้องหลัง

ท้ายสุดนี้ ขอขอบคุณเครือข่ายฯ ทุกท่านที่ให้เกียรติเข้าร่วมงาน และร่วมแชร์ประสบการณ์ แง่คิดที่น่าสนใจเพื่อการพัฒนางานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ของมหาวิทยาลัยมหิดลให้ก้าวหน้ายิ่งขึ้น แล้วพบกันใหม่ในโอกาสหน้า ทีมงานจะเก็บทุกข้อคิดเห็นเป็นแนวทางในการพัฒนาปรับปรุงงานต่อไปค่ะ

สำหรับผลสำรวจความพึงพอใจ และข้อเสนอแนะจากทุกท่าน มีผลสรุปดังนี้

สรุปความพึงพอใจสัมมนาเครือข่าย-2562

 

ขอบคุณภาพจาก : นายมนตรี เล้าหะชัย นายสุวีร์ ชยะกุลคีรี นายธนกฤต ทองบริสุทธิ์ 

หมายเหตุ : อ่านข่าวงานสัมมนาเครือข่ายฯ เพิ่มเติมได้ที่

 

ผู้เขียน :

นางสาวเพชรดา ฐิติยาภรณ์

หัวหน้างานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ (นักเอกสารสนเทศ)

ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล


Mahidol University Library and Knowledge Center @ 2019