✿•*´¨`*•.¸¸.•* ✿สื่อรักแทนใจ ♥(◕‿◕ )✿♥ มาลัยร้อยรัก✿ *•.¸¸.•*´¨`*•✿


แก้วกัลยา

คณะทำงานเสริมสร้างความสุขคนทำงานและเสริมสร้างสุขภาวะองค์กรอย่างยั่งยืนของหอสมุดและคลังความรู้ฯ ได้จัดกิจกรรม “Happy Family : ร้อยมาลัย ร้อยสายใย วันสงกรานต์” ให้แก่ นักศึกษา อาจารย์ และบุคลากรมหาวิทยาลัยมหิดล ได้มีส่วนร่วมในการประดิษฐ์พวงมาลัยเพื่อมอบแด่ผู้ใหญ่ในครอบครัวในช่วงเทศกาลสงกรานต์ และสอดคล้องกับการพัฒนาความสุขด้านครอบครัวดี (Happy Family) เพื่อเป็นการแสดงถึงความกตัญญูกตเวทิตาเนื่องในช่วงเทศกาลสงกรานต์ นอกจากนี้ยังเป็นการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีที่ดีของไทยมาแต่ช้านาน โดยมีการกำหนดจัดกิจกรรมในวันพุธที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2562 เวลา 13.00-16.30 น.

(◕‿◕ )✿  มีวัตถุประสงค์ คือ

  1. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้ความสามารถในการประดิษฐ์พวงมาลัย
  2. เพื่อส่งเสริมให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมสืบสานวัฒนธรรมประเพณีไทย
  3. เพื่อพัฒนาสุขภาวะองค์กรในด้านครอบครัวดี (Happy Family) ซึ่งสอดคล้องกับโครงการ Happy University

✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

(◕‿◕ )✿ มาทำความรู้จักกับมาลัยที่จะประดิษฐ์กันค่ะ

จากการได้รับมอบหมายให้เป็นวิทยากร จึงเลือกแบบมาลัยที่จะประดิษฐ์ในโครงการนี้ เป็นมาลัยพื้นฐานแบบง่าย ๆ ประดิษฐ์จากผ้าแพรแก้ว ซึ่งเป็นผ้าที่มีคุณลักษณะพิเศษ เมื่อประดิษฐ์เป็นชิ้นงานแล้วจะได้คุณสมบัติที่คล้ายของจริง แต่จะค่อนข้างแข็งถ้าทำงานในห้องแอร์ หรือสถานที่ที่มีสภาพอาการค่อนข้างเย็น ปัจจุบันมาลัยที่ประดิษฐ์จากผ้าแพรแก้วเป็นที่นิยมกันมาก ใช้ไหว้พระ, ไหว้ผู้ใหญ่, เป็นของที่ระลึก, ของชำร่วย, แขวนหน้ารถ และโดยเฉพาะร้าน Wedding Studio ต่าง ๆ นิยมใช้พวงมาลัยผ้าประดิษฐ์ถ่ายรูปแต่งงาน

เนื่องจากเป็นมาลัยที่ประดิษฐ์จากผ้า จึงมีขั้นตอนและวิธีประดิษฐ์ที่ต่างจากมาลัยดอกไม้สด ตั้งแต่การเตรียมผ้า โดยการตัดผ้าตามแบบกลีบกล้วยไม้ และแบบกลีบดอกกระดิ่ง ขั้นตอนการร้อย การดึงรูดออกจากเข็ม การประกอบพวง แต่ใช้หลักการร้อยแบบเดียวกันกับมาลัยสด

✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

(◕‿◕ )✿  ก่อนร้อยมาลัยมารู้จักส่วนประกอบมาลัยกันก่อนค่ะ

  1. ตัวมาลัย ร้อยเป็นมาลัยกลมแบบไม่มีลาย ชายเดียว
  2. รัดข้อ เนื่องจากเป็นพวงมาลัยพวงเล็ก และจำกัดด้วยเวลา จึงใช้ดอกไม้ประดิษฐ์ครอบพวงอุบะแขกแทนรัดข้อ
  3. อุบะ ใช้ อุบะขาเดียว จำนวน 4 เส้น มาประกอบเป็นอุบะแขก 

 

ส่วนประกอบมาลัย

  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

(◕‿◕ )✿ อุบะ  มีส่วนประกอบ 3 ส่วน ดังนี้

  1. ดอกตุ้ม คือดอกกระดิ่ง อยู่ส่วนล่างสุดของอุบะ
  2. ดอกครอบ หรือเรียกว่าหมวก ใช้กลีบเลี้ยงดอกรักผ้าร้อยถัดมาจากดอกตุ้ม
  3. ดอกสวม ใช้ดอกรักร้อยเหนือดอกครอบ ควรเรียงแถวจากดอกใหญ่ขึ้นไปเล็ก จำนวนดอกรักนิยมร้อยตามความเหมาะสมและสวยงาม 

ส่วนประกอบของอุบะ

✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

(◕‿◕ )✿  วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ประดิษฐ์มาลัยผ้า

  1. ผ้าแพรแก้วสำหรับร้อยมาลัย และทำดอกกระดิ่ง

                   – ผ้าแพรแก้วตอกกลีบกล้วยไม้

                   – ผ้าแพรแก้วตอก พร้อมอัดกลีบ ดอกกระดิ่ง

     2. กลีบเลี้ยงดอกรักผ้า    – ผ้าแพรแก้วตอก พร้อมอัดกลีบ กลีบเลี้ยงดอกรัก

     3. ดอกรัก สามารถใช้ดอกรักพลาสติก หรือดอกรักดินปั้น

     4. ดอกมะลิทิชชู่

     5. โบว์ผ้า+ดิ้น

      6. เลื่อม+ลูกปัด สำหรับตกแต่งอุบะ

     7. ตะเกียบไม้สำหรับทำดอกกระดิ่ง

     8. ด้ายร้อยมาลัย

     9. เข็มร้อยมาลัยขนาด 14 นิ้ว/เข็มสั้น ขนาด 2¾ นิ้ว/เข็มเย็บผ้าเบอร์ 6

   10. วาสลีนใช้สำหรับทาเข็มมาลัยก่อนร้อย ขณะร้อย เพื่อช่วยให้ดึงมาลัย ออกจากเข็มได้ง่าย

   11. กาวลาเท็กซ์สำหรับทาปมด้าย+ทาเพื่อประกอบกลีบเลี้ยงดอกรัก+ประกอบดอกกระดิ่ง

   12. ไม้จิ้มฟันสำหรับทากาว

   13. คีมสำหรับดึงมาลัยที่ร้อยเสร็จแล้วออกจากเข็ม

   14. กรรไกร

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

ขั้นตอนการร้อยมาลัย

ขั้นตอนที่ 1 ประดิษฐ์ดอกกระดิ่งสำหรับทำดอกตุ้มร้อยอุบะ

(◕‿◕ )✿   วิธีทำแกนสำหรับทำดอกกระดิ่ง :

ทำแกนสำหรับแปะกลีบดอกกระดิ่ง โดยตัดผ้าขนาด 3×5 ซม. มาม้วนพันที่ปลายตะเกียบทากาวแล้วม้วนเป็นวง วางทิ้งให้แห้ง จึงนำแกนมาใช้งาน

 ตัดผ้าขนาด 3×5 ซม.

ม้วนพันที่ปลายตะเกียบ

ทากาวแล้วม้วนเป็นวง

ทากาวแล้วม้วนเป็นวง

นำออกจากตะเกียบวางทิ้งให้แห้ง

(◕‿◕ )✿   

(◕‿◕ )✿  ประดิษฐ์ดอกกระดิ่ง :

ใช้ไม้จิ้มฟันทากาวที่โคนกลีบกล้วยไม้ด้านคว่ำของกลีบ จำนวน 6 กลีบ นำแกนสวมที่ปลายตะเกียบ ทาทิ้งไว้ให้กาวพอหมาด ทั้ง 6 กลีบ นำกลีบที่ทากาวมาแปะที่แกนวางให้ห่างจากปลายแกนพอประมาณ ไม่น้อยเกินไป ทีละกลีบ ทำ 2 ชั้น

         ชั้นที่ 1 จำนวน 3 กลีบ วางซ้อนกันทีละกลีบจนครบ

         ชั้นที่ 2 จำนวน 3 กลีบ วางสับหว่างกับชั้นแรก ให้ปลายกลีบเท่ากับชั้นแรก จนครบ

วางทิ้งไว้ให้แห้ง ตัดแกนที่เกินออก ทำทั้งหมด 4 ดอก

(◕‿◕ )✿    ส่วนประกอบของดอกกระดิ่ง

ทากาวที่โคนกลีบกล้วยไม้ จำนวน 6 กลีบ

 นำแกนสวมที่ปลายตะเกียบ

นำกลีบที่ทากาวมาแปะที่แกน วางให้ห่างจากปลายแกนพอประมาณ ไม่น้อยเกินไป ทีละกลีบ

ทำ 2 ชั้น

ชั้นที่ 1 จำนวน 3 กลีบ วางซ้อนกันทีละกลีบจนครบ

ชั้นที่ 1 กลีบที่ 1

ชั้นที่ 1 กลีบที่ 2 วางต่อกันกับกลีบที่ 1

ชั้นที่ 1 กลีบที่ 3

ชั้นที่ 2 จำนวน 3 กลีบ วางสับหว่างกับชั้นแรก ให้ปลายกลีบเท่ากับชั้นแรก จนครบ

ชั้นที่ 2 กลีบที่ 1

ชั้นที่ 2 กลีบที่ 2

ชั้นที่ 2 กลีบที่ 3

วางทิ้งไว้ให้แห้ง ตัดแกนที่เกินออก ทำทั้งหมด 4 ดอก

(◕‿◕ )✿   

3. วิธีประดิษฐ์ดอกไม้ สำหรับใช้ครอบพวงอุบะแทนรัดข้อ :

ชั้นที่ 1-2 ทำแบบเดียวกับดอกตุ้ม และเพิ่มชั้นที่ 3 โดยใช้กลีบซ้อนกันจำนวน 3 กลีบ

ชั้นที่ 3 กลีบที่ 1

ชั้นที่ 3 กลีบที่ 2

ชั้นที่ 3 กลีบที่ 3

(◕‿◕ )✿   

เปรียบเทียบการวางกลีบดอกแต่ละชั้น

ชั้นที่ 1

ชั้นที่ 2

ชั้นที่ 3

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

4. ติดกลีบเลี้ยงดอกรัก

ใช้ไม้จิ้มฟันทากาวที่กลีบเลี้ยงดอกรัก คว่ำกลีบลงทับดอกกระดิ่ง ค่อย ๆ จับจีบหุ้มดอกกระดิ่งจับหุ้มให้สวยงาม วางทิ้งไว้ให้แห้ง

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

ขั้นตอนที่ 2  ร้อยตัวพวงมาลัย

วิธีจับเข็ม

ใช้มือซ้ายจับเข็มที่โคนเข็มให้ถนัดโดยใช้นิ้วกลาง นาง ก้อย กำเพื่อประคองเข็มไว้ ส่วนนิ้วโป้ง และนิ้วชี้จะไว้ช่วยจับกลีบดอกพับก่อน ขณะร้อย นิ้วโป้ง และนิ้วชี้จะช่วยจับเข็ม ใช้  วาสลีนทาช่วยกันฝืด

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

วิธีพับกลีบดอกกล้วยไม้

ถือกลีบกล้วยไม้ให้โคนกลีบอยู่ด้านล่าง ใช้มือซ้ายที่ถือเข็มอยู่ช่วยดันกลีบดอกไม้ทางซ้ายพับกึ่งกลาง ปลายจะต้องไม่มีรอยพับจนเป็นจีบ เพียงแต่จะเป็นลอนไปตามรอยพับด้านล่างเท่านั้น

(◕‿◕ )✿   

ตัวมาลัย

ตัวมาลัยจะเริ่มต้นเหมือนมาลัยตุ้มโดยไล่ระดับจากเล็กแล้วไปป่องในชั้นที่ 4 จากนั้นร้อยจนได้ความยาวประมาณ 10-12 นิ้ว แล้วจึงค่อยลดระดับลงกลับกันกับตอนเริ่มต้น การร้อยมาลัยจากผ้าแพรแก้วนี้ จะให้ผู้ร่วมกิจกรรมได้ร้อยโดยใช้วิธีสับหว่างไปเรื่อย ๆ ในแต่ละแถว จนกว่าจะได้ความยาวตามต้องการ โดยไม่ยึดหลักเกณฑ์ใด ๆ แต่มุ่งหวังที่จะให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมร้อยมาลัยตามสบาย แบบง่าย ๆ จนได้ผลงานเป็นที่ภาคภูมิใจ กลับไปไหว้ผู้ใหญ๋ตามวัตถุประสงค์ของโครงการ

(◕‿◕ )✿ 
วิธีร้อยตัวมาลัย

ร้อยผ้าสำหรับทำเป็นฐานรองกลีบ ใช้วาสลีนทาเคลือบเข็มเล็กน้อย

ร้อยกลีบกล้วยไม้ โดยพับทบที่โคนกลีบไม่รีดจนเป็นรอยพับมาถึงปลายกลีบ แต่จับพับแค่โคนกลีบพอให้ปลายกลีบเป็นลอน  แทงเข็มตรงกลางกลีบ วัดระยะให้เท่ากันทั้ง 6 กลีบ  วางเรียงกัน ตัดส่วนที่เกินออก

ร้อยแถวที่ 1 จับกลีบล่างสุดลงมาที่ฐาน จัดระยะห่างแต่ละกลีบให้เท่ากัน โดยเริ่มร้อยกลีบแรกเรียงจากซ้ายวนไปทางขวา ( ตามเข็มนาฬิกา) จนครบ 6 กลีบ

วางกลีบเรียงจากซ้ายวนไปทางขวา ( ตามเข็มนาฬิกา) จนครบ 6 กลีบ

เมื่อครบแถวที่ 1 จะมีระยะห่างเท่ากับกลีบทั้งหมดในแถว

การดูแถว แถวที่ 2 จะอยู่ระหว่างกลีบที่ 1 และ 2 ของแถวที่ 1

ร้อยแถวที่ 2 โดยวางกลีบให้สับหว่างกับกลีบในแถวแรกทุกกลีบ แต่ส่งกลีบให้ยาวขึ้นจากแถวที่ 1 เล็กน้อย จนครบ 5 กลีบ

ร้อยสับหว่าง แถวต่อๆ ไป จนได้ความยาวตามที่ต้องการ

การดูแถว แถวจะบิดเป็นเกลียวไปเรื่อยๆ

การส่งกลีบ จะต้องให้ยาวเท่าๆ กันทุกกลีบ ในแนวเดียวกันและระหว่างแถวด้วย เพื่อให้มาลัยที่ร้อยเสร็จแล้วนั้นมีสัดส่วนและรูปทรงที่สวยงาม ดังนั้นในการร้อยดอกไม้แต่ละดอกหรือแต่ละกลีบ ควรจะต้องวัดก้านก่อนแทงใส่เข็ม ร้อยจนได้ความยาวที่ต้องการ ระหว่างที่ร้อยใช้วาสลีนทาบาง ๆ ทาบ่อย ๆ

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

(◕‿◕ )✿  วิธีดึงรูดมาลัยออกจากเข็ม

เมื่อร้อยจนเต็มเข็มไม่สามารถร้อยต่อได้ให้ดึงแถวสุดท้ายขึ้นไว้ทำเป็นฐาน 1 แถว

นำด้ายมาร้อยก้นเข็ม ใช้วาสลีนทาที่เข็มลงมาจนถึงด้าย 

ดึงรูดส่วนล่างออกจากเข็ม ใช้คีมจับที่ปลายเข็มให้ชิดกับมาลัยที่ร้อยแถวสุดท้าย 

ค่อยๆ ดึงรูดออกจากเข็ม ระหว่างนั้นใช้มือซ้ายช่วยประคองกลีบมาลัยที่ร้อยไว้ ให้ดึงรูดทีละส่วน แล้วนำมาต่อกันกับส่วนที่รูดมาไว้ที่ด้าย ไม่ดึงรูดทั้งเข็ม

เมื่อรูดแล้วให้ปล่อยทิ้งไว้ ยังไม่ตัดด้ายออก ให้ใช้กาวแต้มกลีบที่ร้อยบนสุดเพื่อล็อกไม่ให้หลุดออกจากแถว

ให้รูดแถวที่เหลือไว้ในเข็มลงมาเป็นฐานแล้วร้อยต่อไปจนได้ความยาวที่ต้องการ แล้วรูดด้วยวิธีเดิมลงเข็ม โดยให้ลายที่รูดลงไปต่อกับตัวมาลัยที่อยู่ในด้าย เมื่อดึงรูดจนครบแล้ว ผูกยึดปิดแถวสุดท้าย ใช้กาวทาที่ปมด้าย

 ผูกมาลัยให้เป็นวงกลม ทากาวที่ปมด้าย จัดให้สวยงาม ไม่ต้องตัดด้ายทิ้ง

ในขั้นตอนการผูกเป็นวงกลมควรให้เพื่อนช่วยจับ

ใช้กาวทาที่โคนจะช่วยไม่ให้เลื่อนหลุด เวลาผูก

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

ขั้นตอนที่ 3 ร้อยอุบะ

1. ร้อยอุบะขาเดียว จำนวน 4 เส้น

  • มัดปมด้ายให้ใหญ่เล็กน้อย สอยด้ายเข้าเข็มสั้นให้เรียบร้อย

  • ตัดก้านดอกมะลิทิชชู่ให้เหลือประมาณ 1 ซม.

  • แทงเข็มที่ปลายดอกมะลิทิชชู่ ตรงกลางดอก ขึ้นไปที่ก้านดอก

  • ทากาวที่ปมด้าย

  •      ใช้นิ้วมือปาดกาวกับเส้นด้ายให้เนียนไปกับปลายดอก เพื่อซ่อนปมด้าย

  • ร้อยดอกกระดิ่ง จับดอกกระดิ่งให้ครอบดอกมะลิทิชชู่ ให้ก้านดอกมะลิเสียบเข้าในแกนกลางพอดี

  • ร้อยผ่านกลีบเลี้ยงดอกรักแทงเข็มตรงกลางกลีบ 

  • ร้อยเลื่อมสลับกับดอกรัก จำนวน 4 ดอก 

หรืออาจใช้ลูกปัดมาตกแต่งแทนขั้วดอกรัก

ร้อยทั้งหมด 4 เส้น

(◕‿◕ )✿ 

2. วิธีทำพวงอุบะแขก

เมื่อได้อุบะขาเดียวจำนวน 4 เส้น นำมาผูกรวมกัน โดยผูกทีละ 2 เส้น แล้วนำมาผูกรวมกัน  จะได้อุบะแขก 1 พวง ทากาวที่ปมด้าย ไม่ต้องตัดด้ายทิ้ง  ร้อยด้ายทั้ง 4 เส้นเข้าที่รูเข็ม ร้อยดอกรักดอกใหญ่ 1 ดอก เพื่อรวบด้ายทั้ง 4 เส้น รวมกัน ร้อยดอกไม้ประดิษฐ์ให้คลุมปมด้ายของเส้นอุบะทั้ง 4 เส้น

หรืออาจใช้อุบะขาเดียว 3 เส้น 

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

ขั้นตอนที่ 4  แต่งตัวมาลัย

นำพวงอุบะที่ครอบด้วยดอกไม้ประดิษฐ์มาผูกติดกับตัวพวงให้แน่น ตัดด้าย ใช้กาวทาที่ปมด้าย แล้วค่อย ๆ ซ่อนปลายด้ายที่เหลือให้เรียบร้อย นำโบว์ที่เย็บไว้แล้วมาผูกติดกับตัวมาลัยให้แน่น ตัดปลายด้าย ทากาวที่ปม

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

กว่าจะร้อยมาลัยให้สวยงามได้  ต้องใช้เวลาฝึกฝน จนชำนาญ ไม่สามารถร้อยให้สวยภายในวันแรก และวันเดียวได้

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

สิ่งที่ได้รับจากการร้อยมาลัยที่ได้รับจากประสบการณ์จริง

  • ฝึกสมาธิ ฝึกความอดทน เป็นคนใจเย็น
  • ทราบวิธีการเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ร้อยมาลัย
  • ทำให้มีความคิดสร้างสรรค์ในการเลือกใช้สีผ้า  ออกแบบชิ้นงาน
  • นำผลงานไปใช้ประโยชน์ เกิดความภูมิใจ
  • ถ้าฝึกจนชำนาญสามารถนำไปประกอบอาชีพหลักหรืออาชีพรองได้
  • ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์

(◕‿◕ )✿   ..  ✿•*´¨`*•.¸¸.•* ื ื ื*•.¸¸.•*´¨`*•✿

ตัวอย่าง พวงมาลัยที่ประดิษฐ์จากผ้าแพรแก้ว

 

ขอบคุณ

ข้อมูล : คุณอาทิตยา ทรัพย์สิน  หัวหน้าโครงการ Happy Family : ประดิษฐ์พวงมาลัยมอบแด่ผู้ใหญ่ในครอบครัว ในช่วงเทศกาลสงกรานต์

ภาพประกอบสื่อประชาสัมพันธ์ : คุณมนตรี เล้าหะชัย

สื่อประชาสัมพันธ์ : คุณนวลปรางค์ ศรัทธาบุญ

(◕‿◕ )✿


Mahidol University Library and Knowledge Center @ 2019