มุมมองนักบริหารกับกิจการหนังสือ กรณีศึกษา บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน)


โครงการประชุมวิชาการ ประจำปี 2562

เรื่อง Innovations Start@Library: ห้องสมุด…จุดเริ่มต้นแห่งนวัตกรรม

วันที่ 17-18 มิถุนายน 2562

ณ ห้องประชุมใหญ่ สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพฯ

สวัสดีค่ะท่านผู้อ่านทุกท่าน เมื่อวันที่ 17-18 มิถุนายน 2562 ผู้เขียนได้มีโอกาสเข้าร่วมฟังโครงการประชุมวิชาการ ประจำปี 2562 ในหัวข้อเรื่อง Innovations Start@Library: ห้องสมุด…จุดเริ่มต้นแห่งนวัตกรรม จัดขึ้นโดยสำนักหอสมุดแห่งชาติ โดยใน Blog นี้ ผู้เขียนขอแบ่งออกเป็น 2 หัวเรื่อง ได้แก่ ความรู้ที่ได้รับจากการฟังบรรยายและประสบการณ์อันน่าประทับใจที่ได้เดินชมภายในหอสมุดแห่งชาติ โดยมีรายละเอียดดังนี้

หัวเรื่องที่ 1 ผู้เขียนขอแบ่งปันความรู้ที่ได้รับจากการฟังบรรยายในหัวข้อ: มุมมองนักบริหารกับกิจการหนังสือ กรณีศึกษา บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน) โดยวิทยากร ดร.เกษมสันต์ วีระกุล ประธานกรรมการ บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน)

ซึ่งเป็นการบรรยายในช่วงแรกของวันที่ 18 มิถุนายน 2562 เวลา 9.00-10.30 น. ผู้เข้าร่วมประชุมได้รับเกียรติจาก ดร.เกษมสันต์ วีระกุล ประธานกรรมการ บริษัทฯ และกรรมการอิสระ บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน) มาเป็นวิทยากรแชร์เรื่องราวและประสบการณ์การบริหารธุรกิจหนังสือ  เนื่องจากที่ผ่านมาอุตสาหกรรมหนังสืออยู่ในภาวะชะลอตัว ทำให้มีสำนักพิมพ์และร้านหนังสือต่างๆ ปิดตัวลงไปหลายที่ รวมถึงมีการปิดร้านหนังสือ SE-ED Book Center ในบางสาขาที่ไม่ทำกำไรเช่นกัน เพื่อลดต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้น ส่งผลให้ปัจจุบันเหลือสาขาที่เปิดให้บริการจำนวน 350 สาขา ทั่วประเทศ

ดร.เกษมสันต์ วีระกุล ประธานกรรมการ บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน)

จากปัญหาข้างต้นทำให้คณะบริหารต้องมีการคิดกลยุทธ์ใหม่ๆ เพื่อส่งเสริมการปรับโครงสร้างการทำธุรกิจหนังสือในทิศทางใหม่ให้ดีขึ้น โดยแบ่งออกเป็น 4 กลยุทธ์หลัก ดังนี้

  1. การสร้างขวัญและกำลังใจให้กับพนักงาน: โดยในช่วงแรกของแผนงานมีการเดินสายพบปะพนักงานของร้านซีเอ็ดกว่า 300 สาขาทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังส่งเสริมกิจกรรมรักการอ่าน โดยเริ่มจากคนภายในองค์กร พนักงานทุกคนสามารถอ่านหนังสือที่อยากอ่านภายในร้าน SE-ED Book Center ได้ พร้อมทั้งให้ส่วนลดในการซื้อหนังสือภายในร้านให้กับพนักงานในราคาพิเศษ
  2. ส่งเสริมการทำงานเป็นทีม: ถือเป็นการปรับโครงสร้างภายในองค์กรเป็นหลัก  ทุกคนในแต่ละกลุ่มธุรกิจ (Business Unit) ต้องให้ความร่วมมือกันทำงานเป็นทีม
  3. สร้างภาพลักษณ์ของร้านหนังสือ SE-ED Book Center ให้เป็นร้านขายหนังสือ: โดยในอนาคตคาดว่าจะปรับสัดส่วนสินค้าที่นำมาจำหน่าย ซึ่ง 90% เน้นการขายหนังสือเป็นหลัก อีกทั้งยังเพิ่มผลิตภัณฑ์หนังสือให้มีความหลากหลาย ครบครันให้ได้มากที่สุด และมีสินค้าที่ไม่ใช่หนังสือแค่ 10% ซึ่งเพิ่มขึ้นจากเดิมคือเน้นการขายหนังสือแค่ 70% เป็นกลยุทย์เพื่อร้างจุดยืนให้ร้าน SE-ED Book Center ในการเป็นร้านหนังสือ
  4. นำความรู้ทางด้านอิเล็กทรอนิกส์เข้ามาช่วยในการทำธุรกิจหนังสือ: โดยการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยขายหนังสือ เพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมของผู้บริโภคในยุคปัจจุบัน ซึ่งตอนนี้ลูกค้าร้าน SE-ED Book Center สามารถแสกน QR CODE ที่อยู่บนชั้นหนังสือ เพื่อรับคอนเทนต์ที่หลากหลาย เช่น โปรโมชั่นวันสำคัญต่างๆ และกิจกรรมร่วมสนุกเพื่อรับของรางวัลมากมาย อีกทั้ง QR CODE ยังสามารถแนะนำข้อมูลหนังสือแบบเล่มต่อเล่มในรูปแบบมัลติมีเดีย ในหนังสือทุกหมวด ทุกสาขาทั่วประเทศ เช่น หมวดการเงินการลงทุน หมวดคู่มือเรียน-เตรียมสอบ หมวดภาษาและหมวดไลฟ์สไตล์ ในหลากหลายภาษารวม 5 ภาษา ได้แก่ ภาษาอังกฤษ ภาษากลาง ภาษาใต้ ภาษาเหนือและภาษาอีสาน เพื่อตอบสนองลูกค้าทุกกลุ่ม ทุกภาคในประเทศไทย

Link ตัวอย่างการแนะนำหนังสือผ่าน QR CODE ของหนังสือแฟรงเกนสไตน์กับตำนานผีดิบคืนชีพ (พากย์ภาษาอีสาน)

ภาพตัวอย่าง QR CODE ภายในร้าน SE-ED Book Center แนะนำหนังสือในภาษาต่างๆ (ภาพและคลิปจาก Website: SE-ED)

จากการปรับโครงสร้างการทำธุรกิจหนังสือแบบใหม่ ร้าน SE-ED Book Center เปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้น อีกทั้งภาครัฐสนับสนุนให้ธุรกิจหนังสือเป็นหนึ่งในสินค้ามาตราการช็อปช่วยชาติ ส่งผลให้ปัจจุบันอุตสาหกรรมหนังสือเริ่มฟื้นตัวดีขึ้น

นอกจากนี้บริษัทยังมีนโยบายที่ไม่มุ่งเน้นแสวงหากำไร แต่สร้างแรงบันดาลใจให้คนไทยอ่านหนังสือ โดยได้เริ่มทำโครงการ “ตู้แดงแหล่งความรู้” ซึ่งทุกคนสามารถหยิบหนังสือในตู้แดงแหล่งความรู้ไปอ่านได้และนำมาคืนเมื่ออ่านเสร็จ โดยตำแหน่งของตู้แดงแหล่งความรู้จะตั้งในบริเวณชุมชนและภายในเต็มไปด้วยหนังสือมีความสอดคล้องกับชุมชนรอบข้าง เช่น หากตู้แดงตั้งอยู่ใกล้กับโรงพยาบาลจะมีหนังสือที่เหมาะสมกับคนไข้ที่มาโรงพยาบาล หรือหากตั้งอยู่ใกล้โรงเรียนประถมก็จะมีหนังสือที่เหมาะสมกับเยาวชน เป็นต้น ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างสังคมแห่งการอ่านและการสร้างสังคมแห่งความสุจริต โดยการปลูกจิตสำนึกการอ่านหนังสือและนำมาคืน อีกทั้งร่วมบริจาคหนังสือในตู้แดงแบ่งปันการอ่านหนังสือซึ่งกันและกันในสังคม และในอนาคตกำลังจะมีโครงการ “รถหนังสือ” ซึ่งเปรียบเสมือนห้องสมุดเคลื่อนที่ ไม่ว่าจะจอดที่ไหนใครๆ ก็สามารถหยิบอ่านได้ พร้อมด้วยเครื่องเสียงที่สามารถจัดกิจกรรมรณรงค์สร้างสรรค์สังคมแห่งการอ่าน

Link การบรรยาย หัวข้อ: มุมมองนักบริหารกับกิจการหนังสือ”กรณีศึกษา บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน)โดยวิทยากร ดร.เกษมสันต์ วีระกุล

————————–

หัวเรื่องที่ 2 ผู้เขียนขอแบ่งปันประสบการณ์ที่น่าประทับใจจากการเดินชมภายในอาคารหอสมุดแห่งชาติ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 อาคาร คือ

อาคาร 1 หอสมุดแห่งชาติ บริการหนังสือความรู้ทั่วไปและเก็บวารสาร หนังสือพิมพ์เย็บเล่มและฉบับล่วงเวลา

อาคาร 2 หอสมุดแห่งชาติ เก็บรวบรวมวิทยานิพนธ์และวิจัยทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ  หนังสือหายาก หนังสือตัวเขียนและจารึก (เอกสารโบราณ) ภายในอาคารมีทั้งหมด 4 ชั้น ได้แก่       

                         ชั้นที่ 1 – บริการพิเศษ (บริการเลข ISBN ISSN จดแจ้งการพิมพ์และ CIP)

                         ชั้นที่ 2 – วิทยานิพนธ์และวิจัย

                         ชั้นที่ 3 – หนังสือหายาก

                         ชั้นที่ 4 – หนังสือตัวเขียนและจารึก (เอกสารโบราณ)

โดยในหัวเรื่องนี้ผู้เขียนได้นำสิ่งที่น่าสนใจและภาพสวยๆ ที่หาชมได้ยากจากห้องบริการหนังสือหายากและห้องบริการเอกสารโบราณมาฝากผู้อ่านด้วยค่ะ และหวังว่าคงจะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่สนใจ แวะเวียนเข้าไปเดินชมหรือศึกษาเพิ่มพูนความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของไทยได้อย่างดีทีเดียว

ห้องบริการหนังสือหายาก (ให้บริการ ชั้น 3 อาคาร 2): ห้องบริการนี้จะเก็บรวบรวมเอกสารและหนังสือหายากที่ไม่สามารถหาได้จากห้องสมุดทั่วไป หนังสือเหล่านี้จะถูกเก็บรักษาตามขั้นตอนของหลักวิชาบรรณารักษศาสตร์เพื่อให้คงอยู่เป็นมรดกทรัพย์สินทางปัญญาของชาติทั้งทางด้านเนื้อหาและด้านการพิมพ์ ประกอบด้วยพระราชนิพนธ์ พระนิพนธ์ หนังสือส่วนพระองค์ของรัชกาลต่างๆ และพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์อื่นๆ หนังสือที่พิมพ์ในระยะเริ่มแรกหรือฉบับพิมพ์ครั้งแรกและพิมพ์ในโอกาสพิเศษต่างๆ ที่ทรงคุณค่า นอกจากนี้ยังรวมไปถึงหนังสือพิเศษที่หาได้ยากในอนาคตอีกด้วย

                                 

                                

ภาพบรรยากาศภายในห้องบริการหนังสือหายาก

ห้องบริการเอกสารโบราณ (ให้บริการ ชั้น 4 อาคาร 2): เป็นแหล่งรวบรวม จัดเก็บ อนุรักษ์ และให้บริการเอกสารโบราณประเภทจารึก หนังสือสมุดไทย คัมภีร์ใบลาน ซึ่งเป็นมรดกศิลปวัฒนธรรมสะท้อนภูมิปัญญาในการบันทึก สรรพวิทยาการของบรรพชนไทย ได้แก่ ตู้ปิดทองลายรดน้ำ คัมภีร์ใบลานฉบับหลวง พงศาวดารกรุงศรีอยุธยาและศิลาจารึก เป็นต้น 

 

ภาพบรรยากาศภายในห้องบริการเอกสารโบราณ

การมาฟังบรรยายในครั้งนี้นอกจากจะได้ความรู้เพิ่มเติมแล้วนั้น ยังได้เดินชมหนังสือหายาก เอกสารโบราณหลากหลายประเภทที่ไม่สามารถหาได้จากที่ไหน อันเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้ ศึกษาค้นคว้าสำหรับคนไทยทุกคน ซึ่งมีคุณค่า คู่ควรแก่การอนุรักษ์ธำรงรักษามรดกทรัพย์สินทางปัญญาที่บรรพบุรุษได้บันทึกไว้ในเอกสารโบราณและสืบทอดสู่คนรุ่นใหม่ให้ยั่งยืนต่อไป

ขอบคุณข้อมูล: National Library of Thailand


Mahidol University Library and Knowledge Center @ 2019