การบรรยาย เรื่อง แหล่งความรู้และการออกแบบนิทรรศการ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562


TLA_document_281

เมื่อวันศุกร์ที่ 26 กรกฎาคม 2562 ดิฉันนางสาวเพชรดา ฐิติยาภรณ์ หัวหน้างานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล มีโอกาสได้ไปบรรยายในหัวข้อ “แหล่งความรู้ และการออกแบบนิทรรศการ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562” อันเป็นส่วนหนึ่งของงานสัมมนาวิชาการเพื่อเตรียมการจัดงานสัปดาห์ห้องสมุดทั่วประเทศ ครั้งที่ 43 พุทธศักราช 2562 เรื่อง “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562” เพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทร มหาวชิราลงกรณพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว จัดโดย สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์ ณ โรงแรมทีเค พาเลซ แอนด์ คอนเวชชั่น ถนนแจ้งวัฒนะ กรุงเทพมหานคร 

งานสัมมนาวิชาการฯ ดังกล่าว จัดขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์สำคัญ คือ

  1. เพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษก และแสดงความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษก
  2. เพื่อเผยแพร่ความรู้และแนวทางการจัดนิทรรศการของห้องสมุดทั่วประเทศเรื่อง พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทร มหาวชิราลงกรณพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

ผู้เข้าร่วมสัมมนาในครั้งนี้ มีจำนวนกว่า 300 คน ประกอบด้วย ผู้บริหาร บรรณารักษ์ ครู ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุด รวมถึงคณาจารย์ ข้าราชการ บุคลากรในสถาบันการศึกษา นักวิจัยทางด้านบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ และผู้สนใจทั่วไป

สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ ได้จัดงานครั้งนี้ขึ้น เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ และจัดบรรยายเกี่ยวกับแนวทางสำคัญในการจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติที่เกี่ยวข้องกับพระราชพิธีบรมราชาภิเษก โดยได้รับเกียรติจากวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิมาบรรยายและถ่ายทอดประสบการณ์ที่มีค่ายิ่งแก่ผู้เข้าร่วมงาน ดังนี้

ศาสตราจารย์ (พิเศษ) ธงทอง จันทรางศุ ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ ศาสนา และวัฒนธรรม
บรรยายพิเศษ เรื่อง “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบรมราชจักรีวงศ์”
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชัชพล ไชยพร คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บรรยาย เรื่อง “ความรู้ที่เกี่ยวเนื่องด้วยพระราชพิธีบรมราชาภิเษก”
(เช่น เครื่องราชกกุธภัณฑ์ แหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ พระปฐมบรมราชโองการ พระราชลัญจกร ฯลฯ)
(Download เอกสารการบรรยาย คลิก)
ความรู้ที่เกี่ยวเนื่องด้วยพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม
บรรยายพิเศษ เรื่อง “การจัดมหรสพสมโภช เนื่องในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก”
นางสาววาสนา งามดวงใจ สำนักหอสมุดแห่งชาติ
บรรยาย เรื่อง “วิธีการจัดนิทรรศการ และการประชาสัมพันธ์พระราชพิธีบรมราชาภิเษก”
(Download เอกสารการบรรยาย คลิก)
รูปแบบ-วิธีการจัดนิทรรศการ

ตัวอย่างนิทรรศการ เรื่อง “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 10” โดย สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม

ผู้สนใจสามารถ Download เอกสารประกอบการบรรยายทั้งหมดได้ที่ เว็บไซต์สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ (คลิก)

สำหรับการบรรยายของผู้เขียน เรื่อง “แหล่งความรู้ และการออกแบบนิทรรศการ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562” เป็นการถ่ายทอดประสบการณ์ตรงของผู้เขียน ที่ได้มีหน้าที่รับผิดชอบการจัดนิทรรศการของมหาวิทยาลัยมหิดลมากว่า 10 ปี ในวาระพิเศษต่าง ๆ โดยมีเนื้อหาหลักในการบรรยายเกี่ยวกับการรวบรวมข้อมูลจากแหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ การวางแผนกระบวนการทำงาน การตรวจสอบการทำงาน และตัวอย่างการจัดแสดงนิทรรศการทั้งแบบวางโชว์ในสถานที่จัดแสดง และแบบออนไลน์ผ่านทางเว็บไซต์ ชมภาพบรรยากาศ และเอกสารประกอบการบรรยายได้ดังนี้ (คลิกเพื่อ Download เอกสารบรรยาย)

แหล่งความรู้และการออกแบบนิทรรศการฯ

สำหรับบุคลากรที่ปฏิบัติงานในห้องสมุด แหล่งความรู้ในการจัดทำนิทรรศการที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งและใกล้ตัวเรามาก ๆ ก็คือ ห้องสมุด เนื่องจากเป็นแหล่งรวบรวมสรรพวิชาหลากหลายแขนงที่น่าเชื่อถือ และได้รับการยอมรับ สามารถอ้างอิงที่มาได้ โดยหากเป็นเรื่องที่ต้องมีการอ้างอิงให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ ท่านควรอ้างอิงจากเอกสารสำคัญทางกฎหมาย เป็นประกาศทางการ เช่น ราชกิจจานุเบกษา หรืออ้างอิงจากหน่วยงานราชการสำคัญ ที่ได้รวบรวมข้อมูลเอกสารหลักฐานเหล่านั้นไว้ ท่านจะพบว่าท่านจะสนุกกับการสืบค้นข้อมูลได้ไม่รู้จบจากหลากหลายที่มา ทั้งการสืบค้นจากเอกสาร การสืบค้นผ่านทางเว็บไซต์ การสัมภาษณ์บุคคล หรือการสืบหาประจักษ์พยานต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งที่สำคัญคือ เมื่อท่านจะนำมาอ้างอิงต้องตรวจสอบความถูกต้องให้เรียบร้อย ก่อนจะนำมาเผยแพร่ต่อไป ตัวอย่างแหล่งความรู้ต่าง ๆ มีดังนี้

ลำดับต่อมาในการออกแบบนิทรรศการ มีกระบวนการหนึ่งที่สำคัญ คือ การวิเคราะห์ให้เห็นภาพรวมของการทำงาน ว่าเราจะทำอะไรบ้างก่อนและหลัง รวมถึงมีปัจจัยใดที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ซึ่งจะช่วยให้ท่านเห็นทุกมิติของการทำงาน เหมือนมีแผนที่บอกทางก่อนเริ่มออกเดิน โดยสำหรับหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดลนั้น มีเครื่องมือหนึ่งที่เป็นตัวช่วยในการวิเคราะห์กระบวนการทำงาน คือ “SIPOC Model” มาจาก 5 คำ ดังนี้

  1. (S) takeholder  ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
  2. (I) nputs  ปัจจัยนำเข้า
  3. (P) rocesses  กระบวนการ/ขั้นตอนในการดำเนินงาน
  4. (O) utputs  สินค้า/บริการ
  5. (C) ustomers  ผู้รับบริการโดยตรง

ทั้งนี้ เราสามารถกำหนดตัวชี้วัด (KPI) วัตถุประสงค์ (Objective) และผลลัพธ์หลัก (Key Results) ได้เพิ่มเติม เพื่อควบคุมคุณภาพของกระบวนการทำงานด้วย

SIPOC กระบวนการจัดแสดงนิทรรศการเนื่องในวาระสำคัญของมหาวิทยาลัยมหิดล

ในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ได้พัฒนาการจัดนิทรรศการให้สะดวกแก่ผู้เข้าชมนิทรรศการมากยิ่งขึ้น คือ นอกจากผู้ชมนิทรรศการจะมาชมผ่านบอร์ดนิทรรศการ และอ่านจากสูจิบัตรในวันงานได้แล้ว ยังสามารถชมนิทรรศการผ่านทางเว็บไซต์ของฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ (https://museum.li.mahidol.ac.th/) ได้อีกด้วย ดังนั้น ทุกนิทรรศการจึงมีการจัดทำเป็นนิทรรศการออนไลน์ เพื่อรวบรวมข้อมูลที่เผยแพร่แล้ว ให้สามารถเข้าชมได้อีกครั้ง ชมจากสถานที่ใดก็ได้ ในทุกเวลาที่ต้องการ ตัวอย่างนิทรรศการ มีดังนี้

ตัวอย่างผลงานนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติฯ ที่ผ่านมา
(1) นิทรรศการ “ถ้อยคำพระราชา” สู่ปัญญาของแผ่นดิน (คลิก)
(2) นิทรรศการ “มหิดลร่วมใจเทิดไท้มหาวชิราลงกรณ์” (คลิก)
(3) นิทรรศการ “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562” (คลิก)

นิทรรศการออนไลน์เฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณฯ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

(https://museum.li.mahidol.ac.th/th/royalcoronation2019/)
มี 6 หัวข้อ คือ พระราชประวัติ พระราชกรณียกิจ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก
พระปรมาภิไธย/พระนามาภิไทย พระปฐมบรมราชโองการ และทูลเกล้าฯ ถวายปริญญา

ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าแนวคิดในการจัดแสดงนิทรรศการดังกล่าว จะเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่าน ไม่มากก็น้อย นิทรรศการออนไลน์นั้น ถือเป็นทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ และมีข้อดีที่ส่งเสริมให้ผู้สนใจสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายและสะดวกรวดเร็ว สอดคล้องกับรูปแบบการดำเนินชีวิตของคนในยุคปัจจุบัน อีกทั้งผู้จัดทำนิทรรศการก็สามารถแก้ไขเพิ่มเติมเนื้อหาให้เป็นปัจจุบันได้ตลอดเวลาด้วย อย่างไรก็ตาม เราปฏิเสธไม่ได้ว่านิทรรศการแบบวางโชว์ ก็ยังมีความสำคัญไม่มากก็น้อย และยังสามารถทำหน้าที่ได้ดีในการส่งเสริมการเรียนรู้นอกห้องเรียน สร้างประสบการณ์ร่วม และช่วยให้ผู้เข้าชมนิทรรศการมีสมาธิและจดจ่ออยู่ในสิ่งที่สนใจได้นานยิ่งขึ้น ทั้งนี้ ประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นก็ขึ้นอยู่กับการเปิดรับของแต่ละบุคคลด้วย

อนึ่ง นอกจากบล็อกการจัดการความรู้ของดิฉันแล้ว ดิฉันขอเรียนเชิญอ่านบทความเพิ่มเติม เรื่อง “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562” ภายในงานสัมมนาวิชาการเพื่อเตรียมการจัดงานสัปดาห์ห้องสมุดทั่วประเทศ ครั้งที่ 43 พุทธศักราช 2562 โดย นายคมสันต์ เดือนฉาย นักเอกสารสนเทศ งานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ มาถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับจากการร่วมงานในครั้งนี้ค่ะ (คลิกที่ link ด้านล่าง)

“พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562” ภายในการสัมมนาวิชาการเพื่อเตรียมการจัดงานสัปดาห์ห้องสมุดทั่วประเทศ ครั้งที่ 43 พุทธศักราช 2562

ท้ายสุดนี้ ขอขอบพระคุณท่านผู้อำนวยการหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล และหัวหน้าฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ ที่ได้ให้โอกาส พร้อมคำแนะนำและแนวคิดที่เป็นประโยชน์เพื่อการพัฒนาปรับปรุงงานอยู่เสมอ รวมถึงทีมงานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ และงานบริหารจดหมายเหตุทุกคน ที่เป็นทั้งกำลังใจ และกำลังสำคัญ ในการทำงานเป็นทีมเพื่อให้งานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ของมหาวิทยาลัยมหิดลมีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องในภาพรวมต่อไป 

หมายเหตุ : อ่านข่าวงานสัมมนาวิชาการฯ เพิ่มเติมได้ที่

 

ผู้เขียน :

นางสาวเพชรดา ฐิติยาภรณ์

หัวหน้างานพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ (นักเอกสารสนเทศ)

ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล


Mahidol University Library and Knowledge Center @ 2019