การฝึกอบรมการใช้ฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการสืบค้นโครงการพัฒนาเครือข่ายระบบห้องสมุดในประเทศไทย (ThaiLIS) ประจำปี 2562


           ใน วันที่ 21-22 กุมภาพันธ์ 2562 เวลา 8.30-16.00 น. ณ ห้องฝึกอบรม ชั้น 2 อาคารเทพรัตน์วิทยาโชติ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน บุคลากรทั้งหมดจำนวน 3 คน คือ 1. น.ส.ธัญญรัตน์ เทียนชัยเกิดศิลป์, 2. น.ส.ทิพย์สุดา วนะวนานนท์ และ 3. น.ส.ชญานิษฐ์ นิยม ได้เข้าร่วม “การฝึกอบรมการใช้ฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการสืบค้นโครงการพัฒนาเครือข่ายระบบห้องสมุดในประเทศไทย (ThaiLIS) ประจำปี 2562” ที่จัดขึ้นโดยสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) กระทรวงศึกษาธิการ โดยมีคุณจิรวัฒน์ พรหมพร เป็นวิทยากรในการฝึกอบรม ในปีนี้ได้ฝึกปฏิบัติการใช้ฐานข้อมูล จำนวน 7 ฐานข้อมูล ได้แก่

  1. ฐานข้อมูล ProQuest Dissertations & Theses Global
  2. ฐานข้อมูล IEEE/IET Electronic Library (IEL)
  3. ฐานข้อมูล ACM Digital Library
  4. ฐานข้อมูล SpringerLink
  5. ฐานข้อมูล Web of Science
  6. ฐานข้อมูล ACS Publications (American Chemical Society)
  7. ฐานข้อมูลทดลองใช้ Gale Academic Onefile
  • ฐานข้อมูลที่จัดอยู่ในกลุ่มวารสารอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ ACS Publications (American Chemical Society), ACM Digital Library, SpringerLink และ IEEE/IET Electronic Library (IEL)
  • ฐานข้อมูลที่จัดอยู่ในกลุ่ม Aggregated Publication คือ Gale Academic Onefile ซึ่งฐานข้อมูลของ Gale จะมีจุดเด่นคือ มีไฟล์เสียงสำหรับผู้พิการทางสายตาอยู่ในแต่ละบทความ เมื่อเริ่มเปิดฟังไฟล์เสียงใบบทความ ข้อความจะถูกเน้นไปพร้อมกับเสียงที่ได้ยินในขณะนั้น
  • ฐานข้อมูลที่จัดอยู่ในกลุ่มวิทยานิพนธ์/ดุษฎีนิพนธ์ ภาษาต่างประเทศ คือ ProQuest Dissertations & Theses Global
  • ฐานข้อมูลที่จัดอยู่ในกลุ่ม Citation Database คือ Web of Science

           นอกจากการฝึกปฏิบัติการใช้ฐานข้อมูลต่างๆแล้ว ในการฝึกอบรมครั้งนี้ยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับเทคนิคเพื่อการสืบค้นฐานข้อมูลออนไลน์, กลยุทธ์การเลือกวารสารนานาชาติเพื่อการตีพิมพ์ และ ดัชนีชี้วัดคุณภาพวารสารเพื่อการตีพิมพ์ ซึ่งการใช้งานแต่ละฐานข้อมูลก็มีความแตกต่างกัน ดังนั้น การฝึกปฏิบัติและเรียนรู้เทคนิคต่างๆนี้จะช่วยให้สามารถใช้งานแต่ละฐานข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมทั้งยังสามารถนำความรู้ที่ได้นี้ไปประยุกต์ใช้เพื่อช่วยเหลือผู้ใช้บริการในเรื่องของการใช้งานฐานข้อมูลต่างๆและการตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติให้มีคุณภาพได้อีกด้วย

ไฟล์เอกสารประกอบการอบรม ThaiLIS  >>> https://bit.ly/2T6WB2P

ไฟล์เอกสารประกอบการอบรมเพิ่มเติม  >>> https://goo.gl/jrfqpR

           การฝึกอบรมทั้ง 2 วัน ทีมผู้เข้าร่วมได้รับการอบรมการฝึกปฏิบัติแยกเป็น 2 วัน โดยในวันแรก (วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2562) เป็นการเรียนรู้และทำความเข้าใจในเทคนิคการสืบค้นฐานข้อมูลออนไลน์ ได้แก่ รูปแบบการสืบค้น, การใช้คำเชื่อม (Operators), วิธีการสืบค้น (Search Methods), การคัดกรองผลการสืบค้น, การจัดการผลการสืบค้น 

           วันที่สอง (วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2562) เป็นการฝึกอบรมการนำเทคนิคต่างๆ ที่ได้อบรมไปทดลองเข้าสืบค้นในฐานข้อมูลแต่ละฐาน 

           ในการฝึกอบรมมีการฝึกปฏิบัติการเข้าใช้ฐานข้อมูลหลากหลายฐาน ผู้เขียนขอยกตัวอย่างเทคนิคหลักและวิธีการสืบค้นในบางฐานข้อมูลที่สามารถนำไปประยุกต์เข้าใช้ได้ทุกฐาน เพื่อให้เกิดความสะดวกในการสืบค้น ดังนี้

 

การสืบค้นด้วยฐานข้อมูล Gale Academic Onefile

            ฐานข้อมูล Gale Academic Onefile เป็นฐานข้อมูลวารสารสหสาขาวิชา ในปัจจุบันมีจำนวนบทความหลากหลายสาขาวิชา จำนวนกว่า 92,000,000 รายการ จากแหล่งข้อมูลวารสารชั้นนำทั่วโลกกว่า 19,000 รายการ

ดาวน์โหลดรายการวารสารทั้งหมดได้ที่  >>> https://goo.gl/o9UzkJ

ภาพแสดงตัวอย่างผลลัพธ์การสืบค้นในฐานข้อมูล Gale Academic Onefile

ภาพตัวอย่างบทความที่มีไฟล์เสียงสำหรับผู้พิการทางสายตาในฐานข้อมูลของ Gale

 

การสืบค้นด้วยฐานข้อมูล Web of Science

Web of Science Core Collection คือ platform ในการสืบค้นข้อมูลจากวารสารวิชาการนานาชาติชั้นนำ (Journals) การประชุมวิชาการ (Conference Proceeding) และหนังสือ (Books) รวมกันมากกว่า 5 ล้านรายการ ให้ข้อมูลบทความจากวารสารวิชาการชั้นนำต่างๆจากทั่วโลกที่ได้รับคัดเลือกและผ่านเกณฑ์การประเมินคุณภาพวารสารของ Web of Science

Web of Science เป็นฐานข้อมูลอ้างอิง (Citation Database) ที่ให้ข้อมูลบรรณานุกรมพร้อมบทคัดย่อ รายการอ้างอิงและรายการอ้างถึง ที่ครอบคลุมเนื้อหา 3 กลุ่มสาขาวิชาหลัก ได้แก่ กลุ่มวิทยาศาสตร์ กลุ่มสังคมศาสตร์ และกลุ่มมนุษยศาสตร์ จากวารสารมากกว่า 10,000 รายชื่อ ให้ข้อมูลตั้งแต่ปี 2001-ปัจจุบัน

เกณฑ์ในการคัดเลือกวารสารเข้ามา Index ใน Web of Science

  • ต้องออกตรงเวลา ห้ามล่าช้า
  • ต้องเป็นวารสาร Peer review
  • ต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3 ปีในการประเมินในเรื่องการนำไปใช้อ้างอิง
  • บอร์ดบรรณาธิการต้องมีสัดส่วนเป็นนานาชาติตามที่กำหนด
  • ต้นฉบับจะเป็นภาษาใด แต่บรรณานุกรมและบทคัดย่อต้องเป็นภาษาอังกฤษ

Basic Search – การสืบค้นขั้นพื้นฐาน เป็นการสืบค้นบทความวารสารจากชนิดข้อมูลต่างๆ ได้แก่ Topic (ข้อมูลบรรณานุกรมและบทคัดย่อ), Author (ชื่อผู้แต่ง), Publication Year (ปีที่พิมพ์) และ Address (ที่อยู่ชื่อหน่วยงานที่ผู้แต่งสังกัด) เป็นต้น 

ขั้นตอนการสืบค้น

  1. พิมพ์คำหรือวลี
  2. ระบุเขตข้อมูล
  3. ระบุตัวเชื่อมเพื่อสร้างเงื่อนไขในการสืบค้น
  4. ระบุช่วงเวลาที่ตีพิมพ์
  5. คลิกปุ่ม Search

ภาพแสดงตัวอย่างการสืบค้นขั้นพื้นฐาน (Basic Search) ในฐานข้อมูล Web of Science

Author Search – การสืบค้นจากผู้แต่ง เป็นการค้นหาผลงานทั้งหมดของผู้เขียนที่สังกัดในหน่วยงานต่างๆ

ขั้นตอนการสืบค้น

  1. พิมพ์นามสกุลและอักษรแรกของชื่อ
  2. คลิก Select Research Domain กรณีต้องการแยกผลลัพธ์ตามสาขา
  3. ค้นหาผลลัพธ์จากสาขาที่เกี่ยวข้อง
  4. หรือคลิก Select Organization เพื่อค้นหาผลลัพธ์จากองค์กรที่เกี่ยวข้องสัมพันธ์กับผู้แต่ง
  5. เลือกองค์กรที่ต้องการ
  6. คลิก Finish Search เพื่อดูผลลัพธ์

ภาพแสดงตัวอย่างการสืบค้นจากผู้แต่ง (Author Search) ในฐานข้อมูล Web of Science

Cited Reference Search – การสืบค้นจากข้อมูลอ้างอิง เป็นการค้นหาข้อมูลที่บทความนำมาอ้างอิง ซึ่งอาจเป็นบทความ หนังสือ หรือสิทธิบัตร เป็นต้น หรือ ต้องการค้นหาว่ามีใครนำผลงานนี้ไปอ้างอิงในบทความ

ขั้นตอนการสืบค้น

  1. พิมพ์ข้อมูล
  2. เลือกเพื่อกำหนดเขตข้อมูล เช่น 
  • Cited Author: ชื่อผู้แต่งที่ได้รับการอ้างถึง โดยใช้นามสกุลและอักษรแรกของชื่อในการสืบค้น
  • Cited Work: ชื่อของสิ่งพิมพ์ที่ได้รับการอ้างถึง เช่น ชื่อวารสาร ชื่อหนังสือ เป็นต้น
  • Cited Year(s): ปีที่พิมพ์ของเอกสารที่ได้รับการอ้างถึง พิมพ์คำค้นแล้วคลิก Search
  1. คลิกหน้ารายการที่ต้องการแสดงรายการเอกสารที่อ้างถึงบทความนี้ และคลิกปุ่ม Finish Search
  2. คลิกเพื่อแสดงชื่อเรื่องหรือชื่อบทความ
  3. จำนวนครั้งที่บทความนี้ได้รับการอ้างอิงถึง

ภาพแสดงตัวอย่างการสืบค้นจากข้อมูลอ้างอิง (Cited Reference Search) ในฐานข้อมูล Web of Science

Analyze Results – การวิเคราะห์ผลลัพธ์

           คือ การนำผลการสืบค้นไปวิเคราะห์ต่อ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการจำแนกผลลัพธ์ที่มีจำนวนมากตามกลุ่มข้อมูลที่สนใจ เช่น Web of Science Categories แสดงจำนวนบทความจำแนกตามหัวเรื่อง (Subject) ชื่อผู้แต่ง (Authors) ปีที่พิมพ์ (Publication Years) หรือชื่อสิ่งพิมพ์ (Source Titles) เป็นต้น

ขั้นตอนการวิเคราะห์ผลลัพธ์

  1. คลิกปุ่ม Analyze Results จากหน้าแสดงรายการผลลัพธ์
  2. เลือกเขตข้อมูล
  3. Set display options: ตั้งค่าการแสดงจำนวนผลลัพธ์และจำนวนรายการขั้นต้นที่ต้องการ
  4. Sort by: การจัดเรียงลำดับผลลัพธ์
  5. คลิกปุ่ม Analyze เพื่อทำการวิเคราะห์
  6. เลือกผลลัพธ์ที่ต้องการ (เลือกได้มากกว่า 1 รายการ) จากนั้นเลือก View Selected เพื่อแสดงผลลัพธ์

ภาพแสดงตัวอย่างการวิเคราะห์ผลลัพธ์ (Analyze Results) ในฐานข้อมูล Web of Science

Print/E-mail/Save/Export to reference Software

  1. เลือกรายการที่ต้องการ
  2. เลือกรูปแบบการจัดการ Print, E-mail หรือวิธีการนำไฟล์ข้อมูลบรรณานุกรมออก

ภาพแสดงตัวอย่างการจัดการ Print/E-mail/Export to Reference Software ในฐานข้อมูล Web of Science

Search History – บันทึกประวัติการสืบค้นทั้งหมดของรอบการใช้ Web of Science

ภาพแสดงตัวอย่าง Search History ในฐานข้อมูล Web of Science

 

ภาพบรรยากาศในการเข้าร่วมอบรม

             สุดท้ายนี้ผู้เขียนต้องขอขอบพระคุณ คุณจิรวัฒน์ พรหมพร วิทยากรที่ให้ความรู้และอนุเคราะห์ข้อมูลเอกสารประกอบการอบรมตลอดทั้ง 2 วัน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการนำไปใช้ปฎิบัติงานของผู้เขียนเป็นอย่างมาก ขอขอบพระคุณหน่วยงานหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดลที่อนุญาตให้ผู้เขียนได้เข้าร่วมการฝึกอบรมการใช้ฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ครั้งนี้ ช่วยให้ผู้เขียนได้มีทักษะที่สามารถนำไปใช้ปฎิบัติงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น หากมีข้อผิดพลาดประการใด ผู้เขียนต้องขออภัยมา ณ ที่นี้ ด้วย แล้วพบกันใหม่ในโอกาสต่อไป ขอบคุณค่ะ…

ผู้เขียน : ธัญญรัตน์ เทียนชัยเกิดศิลป์

                                                                                                  บรรณารักษ์

 

 


Mahidol University Library and Knowledge Center @ 2019