บอกรับฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่?


เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2562 หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล จัดกิจกรรมให้ความรู้เรื่อง “เจาะประเด็นปัญหาภาษีมูลค่าเพิ่มสื่อการเรียนการสอน”  โดยได้รับเกียรติจากวิทยากร อาจารย์ศุภชัย บำรุงศรี นิติกรเชี่ยวชาญ  และอาจารย์อรณัฏฐา สบายรูป นิติกรปฏิบัติการ จากกองกฎหมาย กรมสรรพากร มาบรรยายให้ความรู้ความเข้าใจในประเด็นที่เป็นปัญหาคาใจห้องสมุดมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ ที่ต้องจัดซื้อหรือบอกรับหนังสือ วารสาร และฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ทั้งที่บอกรับโดยตรงกับบริษัทหรือสำนักพิมพ์ต่างประเทศ และบอกรับผ่านตัวแทนจำหน่ายในประเทศ ซึ่งไม่ชัดเจนในแนวปฏิบัติ ในเรื่องของภาษีมูลค่าเพิ่ม ใบกำกับภาษี และภาษีเงินได้นิติบุคคล การบรรยายครั้งนี้ มีผู้แทนจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ทั้งบรรณารักษ์ห้องสมุดและผู้รับผิดชอบงานด้านคลังและพัสดุ จาก ม.มหิดล จุฬาฯ ม.เกษตรศาสตร์ ม.เชียงใหม่ ม.ขอนแก่น ม.ธรรมศาสตร์ ม.บูรพา ม.รามคำแหง ม.ศิลปากร ม.สงขลานครินทร์ ม.สุโขทัยธรรมาธิราช  ม. เทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ผู้แทนจากสำนักงานปลักกระทรวงการอุดมศึกษาฯ (อว.) หรือ สกอ. เดิม รวมทั้งผู้แทนจากบริษัทตัวแทนจำหน่ายฐานข้อมูล จำนวน 3 บริษัท เข้าร่วมฟังการบรรยายและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รวมทั้งสิ้นจำนวน 85 ท่าน

ประเด็นสำคัญที่ได้รับจากการบรรยายครั้งนี้ สรุปได้ตามลำดับ ดังนี้ค่ะ

ข้อกฎหมายต่างๆ ของกรมสรรพากร เรียกว่า ” ประมวลรัษฎากร ” เริ่มตั้งแต่ “บทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากร พุทธศักราช 2481” ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม จนมาถึงปัจจุบัน สามารถเข้าไปศึกษารายละเอียดได้จากเว็บไซต์ http://www.rd.go.th/publish/272.0.html และคลิกที่หัวข้อ “อ้างอิง”

ให้ดูใน หมวด 4 ภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งประกอบด้วยส่วนที่ 1 มาตรา 77 ไปจนถึง ส่วนที่ 14 มาตรา 90 ที่กล่าวถึง คำนิยามของศัพท์ต่าง ๆ  ความรับผิดในการเสียภาษี (Tax Point) ฐานภาษี อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม  (ร้อยละ 10,  ร้อยละ 7, ร้อยละ  0) ภาษีขาย ภาษีซื้อ ภาษีซื้อต้องห้าม ใบกำกับภาษี การขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ฯลฯ

ส่วนที่ 1 ข้อความทั่วไป มาตรา 77/1 คำนิยาม มีรายละเอียดที่ควรศึกษา ได้แก่ คำว่า

  • ม. 77/1 (5) ” ผู้ประกอบการ ” = บุคคลซึ่งขายสินค้าหรือให้บริการในทางธุรกิจหรือวิชาชีพ ไม่ว่าการกระทำดังกล่าวจะได้รับประโยชน์ หรือได้รับค่าตอบแทนหรือไม่ และไม่ว่าจะได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วหรือไม่
  • ม. 77/1 (6) ” ผู้ประกอบการจดทะเบียน ” = ผู้ประกอบการที่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
  • ม. 77/1 (7)  ” ตัวแทน ” = บุคคลซึ่งทำสัญญาหรือมีหน้าที่รับผิดชอบในการเก็บรักษาสินค้า หาลูกค้า หรือทำการใดๆ อันเกี่ยวกับการประกอบกิจการในราชอาณาจักรแทนผู้ประกอบการที่อยู่นอกราชอาณาจักร
  • ม. 77/1 (8) ” ขาย ” = จำหน่าย จ่าย โอนสินค้า ไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่
  • ม. 77/1 (9) ” สินค้า ”  =ทรัพย์สินที่มีรูปร่างและไม่มีรูปร่าง ที่อาจมีราคาและถือเอาได้ไม่ว่าจะมีไว้เพื่อขาย เพื่อใช้ หรือเพื่อการใด ๆ และให้หมายความรวมถึงสิ่งของทุกชนิดที่นำเข้า
  • ม. 77/1 (10) “บริการ ” = การกระทำใด ๆ อันอาจหาประโยชน์อันมีมูลค่าซึ่งมิใช่เป็นการขายสินค้า และให้หมายความรวมถึงการใช้บริการของตนเอง ไม่ว่าประการใดๆ
  • ม. 77/1 (11) ” ผู้นำเข้า ” = ผู้ประกอบการหรือบุคคลอื่นซึ่งนำเข้า

ส่วนที่ 1 มาตรา 77/2 การกระทำกิจการดังต่อไปนี้ในราชอาณาจักร ให้อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม

(1) การ “ขายสินค้า” หรือ “การให้บริการ” โดยผู้ประกอบการ

(2) “การนำเข้า” สินค้าโดยผู้นำเข้า

การให้บริการในราชอาณาจักร ให้หมายถึง บริการที่ทำในราชอาณาจักร โดยไม่คำนึงว่าการใช้บริการนั้นจะอยู่ในต่างประเทศหรือในราชอาณาจักร
การให้บริการที่ทำในต่างประเทศและได้มีการใช้บริการนั้นในราชอาณาจักร ให้ถือว่าการให้บริการนั้นเป็นการให้บริการในราชอาณาจักร

ส่วนที่ 2  ความรับผิดในการเสียภาษี มาตรา 78 

Tax Point คือ จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม การขายสินค้า ให้ความรับผิดเกิดขึ้น เมื่อส่งมอบสินค้า หรือโอนกรรมสิทธิ์สินค้าก่อนการส่งมอบ หรือได้รับชำระราคาสินค้าบางส่วนก่อนการส่งมอบ หรือได้ออกใบกำกับภาษีก่อนการส่งมอบ ทั้งนี้ โดยให้ความรับผิดเกิดขึ้นตามส่วนของการกระทำนั้น ๆ แล้วแต่กรณี

การให้บริการ ให้ความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อ ได้รับชำระราคาค่าบริการ  หรือได้ออกใบกำกับภาษี หรือได้ใช้บริการไม่ว่าโดยตนเองหรือบุคคลอื่น

ส่วนที่ 5 การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ให้ดูมาตรา 81 ให้ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการประกอบกิจการประเภทต่าง ๆ  (ฉ) การขายหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน  ซึ่งกรมสรรพากรตีความให้ครอบคลุมถึงวารสาร หนังสือ “ทุกประเภท” ที่ให้ความรู้แก่ประชาชน และมีการรวมเล่มอยู่ในรูปกระดาษ  เป็น “ตำราเรียน” เพื่อเป็นการส่งเสริมการอ่าน รวมถึง CD ที่ประกอบหนังสือ (แต่ไม่ยกเว้น CD ทั่วไป) ขอให้ดู คำวินิจฉัยของคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากร ที่ 32/2538 เรื่อง ภาษีมูลค่าเพิ่ม การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการประกอบกิจการขายตำราเรียน

พระราชกฤษฎีกา ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 239) พ.ศ. 2534 มาตรา 4  ให้ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการประกอบกิจการให้บริการ ดังต่อไปนี้  “(16) การให้บริการหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน ที่อยู่ในรูปของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบอินเทอร์เน็ต” 

พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 585) พ.ศ. 2558 การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม เรื่อง ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการให้บริการหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน ที่อยู่ในรูปของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบอินเทอร์เน็ต แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 239 ใช้บังคับ 2 พฤษภาคม 2558 เป็นต้นไป

พระราชกฤษฎีกา ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 422) พ.ศ. 2547 ให้ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการนำเข้าสินค้าของสถานศึกษาของรัฐ สถานศึกษาของเอกชนที่จัดการศึกษาในระบบตามกฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติ (แต่ต้องยื่นเรื่องขอยกเว้นไปยังกระทรวงศึกษาธิการเป็นครั้ง ๆ ไป)

สรุปประเด็นสำคัญ คือ คำว่า หนังสือพิมพ์ นิตยสาร และตำราเรียน ครอบคลุมทรัพยากรสารสนเทศที่ห้องสมุดจัดซื้อหรือบอกรับทุกประเภทแล้ว รวมทั้งครอบคลุมการให้บริการสื่ออิเล็กทรอนิกส์บนระบบอินเทอร์เน็ต ที่เคยเป็นรูปเล่มหรือกระดาษมาก่อน โดยขอให้พิจารณาถึงเจตนารมณ์หรือวัตถุประสงค์ของข้อกฎหมาย ที่ยกเว้นการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม เพื่อส่งเสริมการอ่านและการเรียนรู้ของประชาชน

อย่างไรก็ตาม ในกรณีฐานข้อมูลหรือโปรแกรมอื่นๆ ที่ใช้ในการบริการห้องสมุด เช่น EndNote, Turnitin อาจไม่ได้รับการยกเว้น จากการตีความดังกล่าวข้างต้น ซึ่งทางมหาวิทยาลัย หรือทางสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) สามารถยื่นเรื่องไปที่กรมสรรพากร เพื่อขอคำวินิจฉัยจากคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากรได้ เพื่อที่จะให้ได้แนวปฏิบัติที่ถูกต้องชัดเจนต่อไป


Mahidol University Library and Knowledge Center @ 2019